​Иҗади аппетитны уятырлык күргәзмә

ТР сынлы сәнгать музее Санкт-Петербургнын Рус музее белән күптәннән хезмәттәшлек итә. «Табынга чакыру» күргәзмәсе дә шушы хезмәттәшлек җимеше. А.Корзухин, И.Репин, П.Кончаловский, А.Лентулов, К.Петров-Водкин, И.Машков, А.Куприн, Ю.Васнецов, С.Герасимов әсәрләрен күреп, рус кулинар традицияләре белән танышырга тәкъдим итәбез. 

Тәгам җыю, ягъни ашау, табында утыру – үзенә күрә бер ритуал. Халыкның бөтен йола-гадәтләре шунда чагыла. Элек-электән дәүләтара мөнәсәбәтләр, килешүләр, карарлар бер өстәл артында, бер табында кабул ителгән. Әгәр син кеше белән бер табынга утырасың икән, димәк син аңа ышанасың, аны дус дип кабул итәсең. Болар барысы да халык иҗатында дәлил таба. Мәсәлән, русларның «аның белән ботка пешереп булмый», ягъни аның белән эш барып чыкмаячак, дигән әйтемнәре бар. Тарихы болайрак. Борынгы заманда руслар башка ырулар, илләр белән тынычлык турында килешү төзегәндә ботка пешереп мәҗлес ясый торган булганнар. Ризыкка әнә шундый мөһим роль бирелгән.

Әлбәттә, рәссамнарны табын, ризык темасы, беренче чиратта культурология ягыннан түгел, эстетикасы ягыннан кызыксындыра. Рус рәсем сәнгатендә дә мондый сюжетлар шактый киң таралган. Ике ел элек Санкт-Петербургның Рус музее гастрономия темасына караган бу әсәрләрне берләштереп тулы бер күргәзмә оештыра. Һәм менә быел экспонатларның бер өлеше Казанда ТР Сынлы сәнгать музеенда тәкъдим ителде. 

Биредә рус кулинар традицияләре белән танышудан тыш, Россия тарихына да күзәтү ясыйсың. Ничек кенә булмасын, тарихи вакыйгалар халыкның нәрсә, ничек ашаганына тәэсир итә. Тәгам җыюның үз модасы барлыкка килә. Мәсәлән, төрле патшалар чорында хәтта өстәл бизәлеше дә төрлечә булган. Илнең материаль хәлен беләсең килсә дә, өстәлдәге ризыкка кара. Ачлык еллары турында К.Петров-Водкинның «Селедка» картинасы сүзсез дә сөйләп бирә. «Кеше ул – ашаган ризыгы» диләр бит. И.Репинның «Юбилейный обед», А.Вишняковның «Крестьянская пирушка» әсәрләре төрле катлам кешеләренең тормышы турында аерымачык мәгълүмат бирә.

Крестьян, сәүдәгәр, дворян, патша табыннары күпме генә аерылмасын, аларда барыбер охшашлык табып була дип саный Санкт-Петербург Рус музееның методика бүлеге мөдире Елена Станкевич. «Русларның кунакчыллыгы чит ил кешеләрен һәрчак шаккаттыра торган була. Әле борынгы Русь чорында ук илчеләр арусларның бай табыннарын, ашыкмыйча гына, иркенләп ашауларын гәҗәпләнеп сөйләгәннәр. Патша табынына килсәк – өстәлдә балык, ит ризыклары, тәм-томнардан тыш, һичшиксез борыч, чабыр, шафран кебек тәмләткечләр булган. Болар барысы да хуҗаларның байлыгы, ерак илләр белән сәүдә итә алу мөмкинлеге турында сөйли. Крестьян табыннарында да бәйрәм вакытында биш-алты ризыктан да ким булмый. Гомумән, башкалардан уздырып эшләү, шаккаттырырга тырышу – рус менталитета хас әйбер», ди ул. 

Күргәзмәнең тагын бер залына «Рәхим итегез». Татарстан рәссамнарының эшләре тәкъдим ителгән әлеге экспозиция нәкъ шулай атала. Кызганыч, биредә без татар табынының тарихын күзәтә алмабыз, күпчелек әсәрләр бары 20 гасыр күренешләрен сурәтли. Натюрмортларда – ак-ап, пөхтә ашъяулыклар, кызылбашлы сөлгеләр, өстәл түрендә икмәк. Татарларда ризыкка карата хөрмәт – ана сөте белән керә торган әйбер, бу мөнәсәббәт рәсем сәнгатендә дә чагылыш таба. Фукс язган Казан татарларының җидешәр ризыклы бәйрәм табыны түгел, нәкъ менә авыл табыны игътибар үзәгендә, чөнки татар ризыгы, гадәттә, җир җимеше. Әлеге тема аша рәссамнар халыкның ризыкка мөнәсәбәтен генә сурәтләми, үзләре дә, билгеле бер рәвештә, җиргә, икмәккә рәхмәтләрен белдерә сыман.

ТР Сынлы сәнгать музеенда әлеге күргәзмә 17 гыйнварга кадәр дәвам итәчәк.  

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Ялган никах Танышуларының беренче көнендә үк, ЗАГСка барып, язылышырга гариза биреп кайткан кыз белән егет хакында Нурсөянең моңа хәтле ишеткәне булмады. Андый хәбәр колагына чалынса да, әллә юләр инде болар, дип бармагын чигә тирәсендә борудан башка берни дә кыла алмас иде кебек. Әгәр дә ки уйламаганда-көтмәгәндә ул юләр кыз үзе булып чыкмаса!..
    8246
    0
    82
  • Әти өйләнә Әни үлгәнгә инде биш ел. Әнине югалтуны бик авыр кичерде әти. Хәтта башта минем белән сөйләшми йөрде, үз эченә бикләнде. Аны безнең янга күчергә үгетләдем, әмма ул яшәгән фатирымны калдырмыйм дип каршы килде.
    7476
    2
    75
  • Балаларына сыймаган Галия әби Сәяхәт вакытында нинди генә кешеләр күрмисең дә, нинди генә тарихлар ишетмисең – үзе бер китап язарлык. Поездда язмыш тарафыннан гомернең бер аралыгына очраткан юлдашлар бер-берләренә җаннарын бушата, шатлык-кайгыларын сөйли. Бу юлы да шулай булды...
    3625
    1
    41
  • Хыялдагы ир-ат  Үсмер чакта ук  ничек тә булса бай тормышта яшәргә кирәк дип нәтиҗә ясадым. Телевизордан күрсәткән гламур тормыш кызыктыргандыр, мөгаен. Әмма кыяфәтем бай егетләр артымнан чабып йөри торганнардан түгел иде. Гомумән, күбәләк кебек бер егеттән икенче егеткә очып йөрергә дә яратмадым. Ныклы карарга килде: укыйм да, җитәкче булырга тырышам. Ул вакытта бай ир дә кирәк булмаячак. 
    4440
    1
    40
  • Укытучым Их, вакыт дигәннәре! Ник сез шулай бик тиз агасыз соң? Азга гына булса да мәктәп елларына кайтып киләсе иде лә... Миңа инде 30 яшь, 16 яшьлек  чагым әле кичә генә кебек...  
    3526
    0
    26
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 26 май 2022 - 15:03
    Без имени
    Дингэ беренче куп урлаган, карак, гонахсы зур булган кеше килэ. Улэр вакыты житкэч, исенэ тешэ, курка башлый, жавап бирэсе булса, нэрсэ дип, жавап бирермен, дип ,курка.
    Дингә кеше кайчан күбрәк килә?
  • 25 май 2022 - 22:40
    Без имени
    Сез гел балалар дип яшәгәнсез, инде үзегез өчен яшәргә вакыт. Аларның үз тормышы, вакыт узгач алар сезне аңлар дип ышанасы килә.
    Кызларым каршы булса да, кияүгә чыгаргамы?
  • 26 май 2022 - 09:29
    Без имени
    Бу ир сезне хор мэт итэ, Лилияне ярата кебек тоела, монда Лилиягэ акыллы булып, кеше тормышын бозмаска иде, Аллахы Хидэят бирсен бик авыр хэл
    «Сине дә яратам, аны да», – ди...
  • 26 май 2022 - 12:13
    Без имени
    Мина бик ошады
    Җаным жәл түгел сиңа...
  • 25 май 2022 - 12:23
    Без имени
    Мэчет юк иде диеп, язучыга бэйлэнергэ кирэкми, документ тутырмаган ла, ул! Бер ялгыз апа-эби йортында жыелып намаз укыйлар иде, анда йоруче бабайлар да байтак иде. Олылардан ишетеп белэбез Талип бабай турында. Булдырасын, Фагилэ!
    «Фәрештәләр төшемдә дога өйрәтте»
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда