Яһүд мунчасы

Мәскәүдә иремнең сеңлесе яши. Шул сеңлебез үзеннән чак кына олырак яһүд кешесенә кияүгә чыкты (дөрес, кияү үзен рус милләтеннән ди, әмма яһүдлеге ярылып яткач, без аңа яһүд кияү дип исем кушып куйдык). Кем генә булса да, ни җитте генә кеше түгел, хәйран гына дәрәҗәле, дөньяны да күп гизгән, Иранда да яшәп алган. Берзаман болар авылга кунакка кайтасы булдылар. Үзегез беләсез, без, татарларда кияү бик кадерле кеше. Мин үзем бу йортта килен генә, шуңа да минем вазыйфам кушканны үтәп, кайнанам-әнигә булышу, юу-чистарту. Әни пилмән бөгәрбез, диде – бөктек. Өчпочмаклар да пешердек, каймак та аерттык. Мин, инде булгач, булсын дип, әнинең сандыгыннан кызыл башлы тастымалларын тартып чыгардым – күреп китсеннәр әле халкыбызның борынгы җәүһәрләрен, минәйтәм. Кайнатам бик һәйбәтләп мунча ягып куйды. Мунчалары шәп, яңа, идәннәре – балавыздай, газы-суы кергән.

Кайттып керде болар. Өстәлне зурайтып, табыннар кордык. Кияүгә яшь тана итеннән бөккән пилмән бик ошады. Каерып алып бер-ике аш кашыгы каймак та салып җибәрде. Әни хәтта шөлләп тә куйды: ите дә майлырак, аңа тагын каймак та салгач, эченә тия күрмәсен, диюе. Ай-яй ошатты кияү каймакны. «В жизни не ел такую вкусную сметану», – дия-дия, ялт кына иттерде. Чират кайнатмага җитте, аны да бик яратты. Авыл кешеләре булгач, безнең бар да гадичә генә. Кайнатманы да кеше саен савытка салып чыкмыйлар, зур касә белән бер генә урынга куялар да, һәркем кашык белән кабып ашый. Этикет буенча һәркемгә аерым куелырга тиеш инде ул үзе. Әйтәм бит, кияү ни җитте түгел, дип, ул, әлбәттә, кайнатманы үзенә генә куелган дип белде. Ярар, ашамаган нәрсәбез түгел, идән астындагы банкалар Чынгызхан гаскәре кебек.

Инде дә килеп мунчага да чират җитте. Үзегез беләсез, без татарларда кунакны югары дәрәҗәдә хөрмәтләүне күрсәтү өчен аны һичшиксез мунчага җибәрәләр. Кияү бахыр: «Арылды, ял итик, фәлән...» – дип, карышырга маташып караган иде, кая инде! Гөбердәп торган ап-ак сөлгеләрне, хуш исле «Гөлҗиһан» сабыннарын тотырып («Гөлҗиһан» сабыны дип, бераз образга кереп, кыланып кына язам, «Банное» дигән сабын иде), озаттык без моны мунчага. «Рәхәтләнеп юын, чабын. Суы, эссесе бетәр дип курыкма», – дип тә искәртергә онытмадык.

Сез дә шулай микән ул, безнең үзебездә кунакны хөрмәтләүнең тагын да югарырак иң-иң ноктасы – мунчага ялгыз киткән кунакның аркасын юырга керү. Ир-ат кунакныкын гаиләдәге ир заты, хатын-кыз булса, хатын-кыз заты кереп, рәхәтләндереп бер тәгәрәтеп ышкып чыга, чабынырга өлгермәгән булса, чабындыра.

Кияү мунчага китеп берәр сәгать узгач, иремне моның аркасын ышкырга җибәрдек. Һәм... менә шушы урыннан хикәямнең иң кызык өлеше башлана. Монысын инде ирем үзе сөйли: керсәм, мунча тып-тын. Су тавышы да, себерке тавышы да юк. Хәтта курка калдым, эссе-фәлән тиеп, егылмагандыр бит кияү алай-болай. Мунча алачыгында тиз генә чишендем дә, мунча ишеген ачып җибәрсә-ә-әм-м, мала-а-а-й! Үләм, җаным, нишли бу кияү?! Кит моннан, болай итеп кеше юына мыни? Бер табакка су таманлап алган, икенче табакка үзе кереп утырган да (2 метрга якын гәүдәсен ничек сыйдырган әле ул анда, алай алагаем зур табаклар да түгел), чүмеч белән су алып, өстенә азлап-азлап кына су коеп утыра. «Нишлисең алай?» – дим. «Мин мондый мунчада ничек итеп юынасын белмим. Юыныйм дисәм, идәнгә су чәчри. Идән коры булгач, мин анда су чәчрәтергә ярамый дип уйладым», – дип, күзләрен челт-мелт китереп тора бахыркаем. Жәлләп тә куйдым үзен (ирем шулай миһербанлы инде минем, күсене дә тәбегә тотарга кызгана ул, үлә алмый тилмереп ятар йә, ди). «Бер минут!» – дидем дә, ләүкәгә бер табак кайнар су бөркедем дә кияүне менгереп утырттым. Үзем ташка бер чүмеч шаулатып торып су салып җибәрдем. Себеркене алып кереп, кайнар суга батырдым, идәнгә дә бер табак кайнар су җиппәрдем. Хәзер мин сине мунча кертә-ә-әм! Кияүне ләүкәгә салып, Орышча урманнарыннан (Роща сүзеннән чыккандыр инде аның атамасы) җыеп төшкән каен себерекесе белән рәхәтләндереп чаптым. Юкә мунчаланы гөбердәттереп сабынлап, арка-җилкәләрен ышкыдым. Аннан икәүләп карга чыгып аунап кердек. Аннары тагын чабындык.

Кыскасы өч сәгатьтән соң гына чыкты болар мунчадан. Туйганчы чабынып, кваслар эчеп, рәхәтләнеп юынганнар. Ошаган да соң яһүд кияүгә татар мунчасы! «Төрек мунчасында да, япон мунчасында да булганым бар иде, но мондый мунчаны беренче күрәм. Татарлар молодцы!» – ди бу. Ай рәхәт тә соң инде үзеңне, тормышыңны, халкыңны, халкыңның гадәтләрен мактасалар. Мактаудан арт ягың чиләк булса да, аны кешегә белдереп булмый бит инде, тыйнак кына: «Әйе, без татарлар шундый шул», – диюдән узмадык. Шушы кияү турында сүз чыкса, әле дә аның табакка утырып мунча керүе искә төшә дә, көләсе килә башлый.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (1)
Cимвол калды:
  • 13 февраль 2020 - 19:58
    Без имени
    Йоз кат укыдым бугай инде, Лилия. Укыган саен колэм.Рэхмэт
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8736
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8983
    2
    72
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8826
    8
    69
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4503
    4
    50
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 23 июль 2021 - 18:22
    Без имени
    Мене шулай кысылып купме бала бехетсез шул.Узебезнен баштан утте
    Кемнәрдән бәйләтим яраны?
  • 25 июль 2021 - 19:20
    Без имени
    Ай, рәхмәт яугырлары!!!!! бик тә нык сөендем бала өчен! Нянечкага рәхмәт!!! Йөрәкләренә, бәгырьләренә үтә торган итеп аңлатып әйтә белгәне өчен! Аллаһы Тәгалә аның аша, ир белән хатынга туры юл күрсәткән, гомерлек үкенечкә юл куймаган.
    Өч кенә көнгә...
  • 24 июль 2021 - 15:57
    Без имени
    Уф.... Йорэккэемне....
    Өч кенә көнгә...
  • 26 июль 2021 - 14:07
    Без имени
    Нәкъ шулай . Тик партнер бер генә булырга тиеш , югыйсә , хатын - кыз үзенең тәнендәге җепселләрен башкаларга таратып , үзе авыру булып калачак .
    ​Назлану өчен алты медицина сәбәбе
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан