Виртуаль каберлекләр яки вафат булган кешеләрнең исән аккаунтлары

Иртән иртүк социаль челтәрдәге аккаунтларның берсендә мине яңа хәбәр көтә иде: Руслан энекәшнең бүген туган көне, котларга онытмагыз! Их, котлар идем әле, социаль челтәрләр аша гына да түгел, янына йөгереп барып, ул яраткан тәм-томнар белән, шаяра-шаяра, көлешә-көлешә бәйрәм итәр идек без бу көнне... Әмма Руслан арабыздан киткәнгә инде алтынчы ел... Алтынчы ел энекәшемне сыкрап искә алабыз, сагынабыз, әрнибез... Бу хәбәрне алганнан соң  яңадан аның социаль челтәрләрдәге битенә кереп киттем. (Юкса ничә кат башка кермим, аның битен ачмыйм дип, үз-үземә сүз бирдем бит инде!) «Диварында» классташларының, дусларының саубуллашу сүзләре, сагыну тулы язмалары, аңа багышланган бәетләр... Беренче (һәм соңгы!) мәхәббәте – әле үзе дә мәктәп укучысы булган кызның көннәр санап, иңрәп язган ярату сүзләре... Энекәшемнең елмаю тулы якты фотолары, истәлекләре... Яңадан ул безне ташлап киткән көнгә кайтам, мантыйк эзләп вакыйгалар чылбырын тезәргә тырышам, күңелдә мең төрле сорау уяна, җаваплар килми, Руслан инде арабызда юк...
Руслан – минем бик яраткан ике туган энекәшем иде. Аккаунт бите ачык, «дивар»ында һәркем язу калдыра ала, парольләр абыйларында дип беләм. Туган апабыз инде ничәнче ел улының виртуаль дөньясы белән юана...


Социаль челтәрләрдә исәннәр белән бергә вафат булган кешеләрнең дә аккаунтлары яши бирә. Алар меңләгән, хәтта миллионлаган... Статистикага ышансаң, һәр ике минут саен Facebookның бер кулланучысы вафат була дигән мәгълүмат бар. Соңгы арада социаль челтәрләр үзләре үк виртуаль каберлекләрнең күбәюе турында хәбәр итә. Шуның белән бәйле, вафатыннан соң социаль челтәрләрдәге аккаунты язмышын һәркем үзе исән чакта ук билгеләп калдыру механизмын да уйлап тапканнар. Якты дөньядан киткәннәрнең аккаунтлары язмышы, гадәттә, аның туганнары кулына кала.
Мисал өчен, «Вконтакте»да аккаунт иясе бу дөньядан киткәннән соң, аның логин һәм парольләре беркемгә дә бирелми, дип хәбәр итә матбугат үзәге. Туганнары вафат булучының битен бетерүне яки истәлек бите итеп саклап калуны сорап «Вконтакте» администрациясенә мөрәҗәгать итә ала. Әмма моның өчен аккаунт хуҗасының үлү турындагы документын күрсәтергә кирәк булачак.


Facebookның белешмәләр үзәгендә «Вафатымнан соң минем аккаунтым белән ни була?» дигән бүлек бар. Кулланучылар, истәлек бите булып каламы ул, әллә аккаунтны торгызып булмаслык итеп бетерергәме икәнлеген алдан ук үзләренең битләренең язмышын үзләре хәл итеп куя ала. 
Калган очракта аккаунт «Искә алабыз» дигән статус белән торачак. Публикацияләр сакланып калачак.  Facebookның теләсә кайсы кулланучысы аерым бер кагыйдәләрне үтәп, үзенең аккаунтына варис яки ышанычлы кешесен дә калдыра ала. 


«Одноклассники»да тәртипләр башкачарак. Суд аша вафат булган туганының аккаунтына варис булып калганын исбатлаган кеше генә  «Одноклассники»дагы аккаунт белән идарә итә ала яки аны юкка чыгару процессын башкарырга хокуклы була. Элеккеге аккаунт хуҗасы үз «битенә» варис калдырмаган очракта, бу аккаунт белән идарә итү хокукына да суд аркылы ирешергә кирәк булачак. Мондый процесслар белән еш очрашырга туры килү-килмәве турында «Одноклассники» администрациясе бернинди дә мәгълүмат бирми әлегә.   


Әмма болар – үтәлергә тиешле рәсми кагыйдәләр. Һәм бик сирәкләр бу таләпләрне үти  дип уйлыйм. Бер танышым, инде өченче ел авариядә гомере өзелгән абыйсының актив рәвештә аккаунтын алып бара, дуслары белән языша, фотоларын куя. Шулай итеп, дөньядан китүе белән килешмичә, үзе янында абыйсын «тотып» тора. Ә менә дус кызым, әнисе авырып бик яшьли дөнья куйганнан соң, аның инстаграмдагы битен бик тиз юкка чыгарды. «Болай да авыр, ул биткә кергәч, хәсрәтем тагы да зурая», – ди ул. 
Бу темага карата үзем белән дә бер сәер хәл булган иде. Язмама фольклор белән шөгыльләнүче герой кирәк булды. Социаль челтәрләрдә шундый кешене таптым, гозеремне язып җибәрдем. Ә җавап һаман юк. Язманың бит сроклары бар. Сабырсызланып, бу кешегә тагын берничә хат яздым. Ахырдан җавап килде: «Бу – минем вафат булган әниемнең бите. Аны мин – кызы алып барам...»
Еш кына язучыларның, танылган шәхесләрнең аккаунтларын аларның балалары, якыннары «яшәтә». Алар шул рәвешле халыкка язучының иҗатын онытырга ирек бирми, аның турында истәлекләрне саклый. Ә менә гади кешеләрнең аккаунтларын дәвам итүчеләр... һәм кайвакыт дөньядан китеп, елы да тулмаган, аның турындагы күңел яралары әле төзәлеп тә бетмәгән туганыңның кинәт синең постка лайк куюы...
Виртуаль каберлекләр арта бара. Исәннәр һәм виртуаль дөньяда гына «яшәүчеләрне» ничек аерып бетерергә, әлегә аңлашылмый...

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Син минем балам! – Нихәл, улым! – Айдар Фидаилевич ак биләүдәге бәбине күтәреп, битенә үк терәде. Үз гомерендәге иң шатлыклы көне бүген аның! – Рәхмәт сезгә, Ләйлә! Бу бәхетне бүләк иткәнегез өчен. – Ир баланы күтәргән килеш Ләйләгә борылды. Хатын елый иде. Башта яшерен генә тамган күз яшьләре тора-бара тоташ үксүгә әверелде.  – Ай-дар... Фи-даи-левич... ба-ла-ны бир-мим... Бирә... ал-мыйм... – Ләйләнең бу сүзләре иңрәү булып чыкты. 
    11294
    5
    142
  • Бозым Сихерчеләр, имчеләрне никтер картаеп-бирчәеп беткән карчыклар кыяфәтендә генә күзаллый иде моңарчы Галия. Аларның яшәгән йорты да каядыр бер читтә, аулакта булырга тиеш иде кебек. Ул йорт үзе үк күңелдә шик уятырга, шом кертергә тиеш...  Ачык йөзле, ак яулыклы апа каршы алды аларны.
    6925
    1
    91
  • 7908
    2
    53
  • Ялгыш очрашу Инде ничә ел үткән, әмма аны күргән саен, атлап барган җирдән адымнарын әкренәйтә, йөзенә иңгән гаепле елмаюын махсус җыерылган кашлары астына яшерергә тели. Оныта алмый бугай шул...
    8954
    1
    49
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 25 сентябрь 2020 - 01:53
    Без имени
    Мин Дэ нэкъ шулай 32 яшемдэ 2 кызым белэн ялгыз калдым,ирем бер хатын бн чыгып китте ,1 елдан кире кайтты, гафу итэ алмадым,шартлатып араны оздем.Ул хатыннан-хатынга йореп,45 яшьтэ асылынып улде,чыгып киткэн хатын 10 еллап, психбольницада яши.Э мин ,Аллага шокер ,ирлэр булдыра алмаган ирлэр эшен эшлэп,кызларымны устереп,эле Дэ исэн- сау эшлэп ятам.Хатын-кыз ялкау булмаса,беркайчан да югалмый,аларга АллахеТэгалэ безгэ коч бирэ.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 25 сентябрь 2020 - 02:10
    Без имени
    Минем кияу Дэ нэкъ шулай качып-посып ,никах укытып,узенен классташы белэн 5 ел инде яшэп ята.10 еллык классташлар очрашуыннан сон айный алмады.Бик тырышып яшерсэ дэ,тэжрибэле кузгэ куренеп тора.Ул да шуннан сон дин юлына кереп китте.Имеш диндэ 4 хатын да рохсэт ителэ.Узлэре бугенге кондэ БИК рэхэт яшэсэлэр дэ,ата-ананын азгынлыгы очен балалар узлэренен авырулары,газаплы тормышлары ,улемнэре белэн жавап бирэ.Чонки рэнжу,куз яшьлэре узенэ тошмэсэ,балаларга тошэ.Хэр кеше шуны онытмасын Иде.Алар бит ойгэ кайтасы акчаны,гаилэнен зур ойлэр салып,иркен тормышта яшисе доходларын илтеп икенче хатынга бирэ.Гаилэдэ беркайчан да артык акча булмый.Ойдэге хатын белэн бергэлэп эшлэп,чит хатынны содержать итэлэр.2 нче хатын булып яшэргэ ризалык бируче хатыннар,акылыгызга килегез,ул ирлэрнен акчасы тозлы куз яшьле,рэнжешле акчалар,беркайчан сезгэ бэхет китермэячэк,авырлык,авырулар белэн корэшу очен тотылып бетэчэк.
    Бәясен белгән хатын-кыз көчле ул...
  • 23 сентябрь 2020 - 15:08
    Без имени
    👍👍👍
    ​ Адашкан шәүләләр
  • 23 сентябрь 2020 - 19:18
    Без имени
    Великовозрастный балаларны карарга жигелергэ кем кушты? Узегез гаепле бит!!!
    Ана рәнҗүе төшәргә дә мөмкин
  • 23 сентябрь 2020 - 15:25
    Без имени
    Шундый тәрбияви әсәрләр иҗат итүчеләр бик сирәк шул.Урының җәннәт түрләрендә булсын иде,Туфан абый
    Сиңа дигәне...
Реклама
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...