Кермә кеше өлешенә

Соңгы елларда татар басмаларында бер тема модага кереп китте: ул да бул­са — “күпхатынлылык”. Аеруча газета­лар моның белән бик мавыга. Берәр ир-атның: “Хатынымны да, сөяркәмне дә яратам. Миңа нишләргә?” — дигән эчтәлеклерәк хатын бастыралар да и-и тотыналар бу “мескен”, “киң күңелле” ирне акларга һәм якларга. Статистика­ны да шушы максатта файдаланалар: күр, ике хатын-кызга бер ир-ат туры килә икән ич бездә! Динне дә искә төшерәләр — ислам динендә дүрт ха­тын алырга рөхсәт ителгән ләбаса. Хәтта табигатьтән дә мисал китерәләр: әтәч унлап тавыкка бер генә була, ни­чек күкрәк киереп йөри! Яисә, әнә, үгез дә көтүгә бер! Җитә бит сыерларга шул. Ә хатын-кызлар, син моны күр әле, бер ирне икегә бүлеп, тигезләп, кадерләп тотарга да гарьләнәләр. Теге ике хатынлы ир-аттан берзаман “почти” герой ясап куялар: үз гаиләсен туйдыру өстенә, сөяркәсен дә киендереп тора икән бит ул, рәхмәт төшкере. Мондый булдыклы ир-атлар хәзер күп түгел шул алар,янәсе.
Дөрес, дөнья булгач, төрле хәлләр буладыр. Сугыш еллары, ачлык вакыт өчен болай уйлау, болай дип санау, бәлки, ярагандыр да. Ләкин бүген, Аллаһка мең шөкер, тормыш ул дәрәҗәдә начар түгел, теләгән һәм эшләгән оч­ракта, ярыйсы гына яшәрлек. Аннан ки­леп, “мәхәббәт өчпочмагы”  бу  өч кеше­нең, һичьюгы, берәрсен бәхетле итә аламы икән соң?
Алыйк, мәсәлән, ир-атны. Аның сүзләрен ихлас күңелдән дип саныйк — ул бу хатын-кызларның икесен дә ярат­сын, ди. Хәзер инде күз алдына ките­рик: Яңа ел бәйрәме. Ир хатыны һәм бала-чагалары белән көлә-шаяра та­бын әзерләп йөри. Ә күңелен әкрен генә бер “корт” — көнләшү корты ки­мерә. Ул монда — хатыны янында. Тик сөяркәсе ялгыз бит. Ялгыз микән? Әллә, шайтан алгыры, берәрсен тап­канмы? Һәм ир, салат бутарга майонез җитеп бетмәс, ахры, кибеткә барып киләм, дигән сәбәп табып, урамга чыга, кесә телефоныннан сөйгәненә шылты­рата: “Кадерлем, синме? Үзең генәме? Күңелсез, дисеңме? И, матурым, өйдән чыгып ычкына алсам, очып барыр идем яныңа. Бәлки җаен табармын әле, ты­рышып карармын. Мин бит сине генә яратам!”
Ир шулай сөйләнә торсын. Ә без аның никахлы хатыны янына кайтыйк. Дөрес, аның бүген күңеле тыныч — ире янында. Ләкин... кич буе кемдер теле­фоннан шылтырата, барып алсаң — эндәшми. Юкка түгел бит инде бу. Ях­шылык теләүчесе дә җитәрлек. Әле берсе, әле икенчесе килеп: “Ирең гел бер хатынны машинасына утыртып йөри”, — дип, күңелеңә шом салып то­ра. Шикләнмәс җиреңнән шикләнер­сең — кайбер көннәрдә бигрәк соң кай­та шул. Кайтмый калган көннәре дә булгалый. Сәбәбе дә чыгып кына тора. Хатын-кыз күңеле сизгер ул: кемедер бар аның, кемедер бар. Ә болай уйлау хатын-кыз өчен аяк астыңда җир убылу белән бер. Дөнья күргән өлкәннәрдән сорагыз, “Хыянәттән дә ачырак нәрсә юк”, — дияр алар да. Кыскасы, иренең “уҗымга чыгуын” — “йөрсә йөрсен, ки­мемәс, барыбер минем янга кайта ла”, дип, ваемсыз гына кабул итүчеләр йөзгә бердер һәм болай уйлаучы ха­тынның иренә мөнәсәбәте һич тә мәхәббәт түгелдер.
Инде хәзер өченче кеше янына юнәлик. Әйе, бу — сөяркә. Ул кәнәфи­енә аякларын бөкләп менеп утырган да телевизордан бәйрәм концерты карый. Карый дип, ул аны ишетми дә, күрми дә бугай — зәңгәр экранга текәлгән дә онытылып тик утыра. Утыра торгач, өзелеп тамагы ачканын тоя ялгыз ха­тын. Шулай булмыйни, аның бүген рәтләп ашаганы да юк бит! Хатын ире­неп кенә кухняга чыга, суыткычтан ка­зылык, ясалып та бетмәгән салат ала, ипи кисә һәм тәлинкәләрне берсе өстенә берсен өеп, кабат залга, буш өйдә иптәш булып сөйләп торучы теле­визор янына чыгып утыра. Шул вакыт аны сискәндереп һәм сөендереп теле­фон шылтырый. Ул! “Яратам!” — ди. “Киләм”, — ди. Теге “җае чыкса” дигән сүзне игътибарга алып тормый хатын, шунда ук (нишли дип уйлыйсыз инде?) йөгерә-йөгерә өстәл әзерләргә ке­решә. Ашыга-кабалана шулпа куеп җибәрә, пилмән сала. Шул арада күлмәк алыштырырга, бизәнергә дә өлгерә. Тизрәк, тизрәк... Бәлки инде килергә дә чыккандыр, юлдадыр?
Ә бу вакытта... Бу вакытта теге фа­тирда бәйрәм гөрли. Әти кеше, гаилә башлыгы балаларына берәм-берәм “Кыш бабай калдырып киткән” бүләкләрне өләшә. Балаларга рәхәт, хатынга рәхәт. Бөтенесе бәхетле. Шу­
лай бәхет эчендә сәгать унике тула, ан­нан бер, ике... Бала-чага арып, кайсы кая тәгәрәп йокыга китә. Табын артында кара-каршы утырган ир белән хатын гына кала. Хатын көтә. Матур сүзләр ишетәсе, яратасы, яратыласы, ире ко­чагында эрисе килә аның. Төне бит, төне нинди! Аның ни уйлаганын сизгәндәй, ире урыныннан кузгала. Менә хәзер... Теге чаклардагыча күтәреп кенә алыр да...
— Кадерлем, — дип эндәшә ир, — бүген бик төшемле көн. Мин таксовать итәргә чыгыйм әле, яме.
Хатынының югалып калуын күргәч, тавышы ныгый төшә:
— Бәйрәм дип йоклап ятып булмый. Балалар турында, синең турында уй­ларга кирәк миңа.
Ул арада хатын азмы-күпме аңына килергә өлгерә.
— Матурым, — ди ул назлы итеп, — чыкма инде. Чукынып китсен акчасы, кирәкми.
— Юк, син нәрсә, алай димә, һаман бу тун белән йөрмәссең бит. Хезмәт ха­кына гына яхшысын ала алмабыз. Ә син рәхәтләнеп ял ит, кадерлем. Таңгача утырган чаклар да булыр әле.
һәм ир, хатынының ай-ваена кара­мыйча, киенеп чыгып китә.
Ә бу вакытта... Бу вакытта ялгыз ха­тын биш минут дигәндә әзерләнгән те­ге мул табын артында, ризыкка кагы­лып та карамыйча, лифт тавышын тыңлый-тыңлый сөйгәнен көтә. Менә лифт алар катында туктады бугай. Кил­де! Юк икән, күршеләр кунактан кайт­тылар, ахрысы. Шулай утыра торгач, хатын, башын кәнәфи артына салып, йокымсырап китә. Ләкин тыныч, рәхәт йокы түгел бу. Уянудан куркып, уяну белән җанны чорнап алачак газаплы уйлардан куркып йоклау... Һәм, ниһаять, шулчак ишектә кыңгырау та­вышы яңгырый. Мизгел эчендә йокы­сыннан айныган хатын, төзәтенә- төзәтенә, ишеккә йөгерә. Ул!..
һәм минем, шушы урында туктап, күпхатынлылыкны хуплап, хәтта аны рөхсәт итүче законны гамәлгә кертү ха­кында сүз алып баручыларга бер сорау бирәсем килә. Шушы мөнәсәбәтләрне законлаштырганнан гына бу өч кеше­нең бер-берсенә карашы төптән-та- мырдан үзгәрерме? Ике хатын-кыз көндәш булудан туктармы? Аларның бәхетсезлеге бәхеткә әйләнерме? Ми­немчә, юк. Бер галимнең мәгълүм гыйбарәсе бар. “Бу дөньяда бөтен нәрсәне үзгәртергә мөмкин, тик кешеләрнең психологиясен генә үзгәртеп бул­мый”,—дигән ул.
Мин, әлбәттә, психолог түгел. Лә­кин журналист буларак, үземнең күзәтүләремнән чыгып, “мәхәббәт өчпочмагының” һәр “почмагына” үзем­нең киңәшемне җиткерер идем. Беренче чиратта, әлбәттә, ир-атка. Яратып­мы, кызык эзләпме, анысы мөһим түгел, ике хатын-кыз арасында чуала башлагансың икән, шуны аңларга ти­ешсең: алар икесе дә яратуга гына түгел, хөрмәткә дә лаек. Хәтта ялгыз хатын да! Инде син соңгысы белән даи­ми мөнәсәбәтләр урнаштыргансың икән, соңыннан “мин синең ишегеңне ватып кермәдем”, “мин сиңа әйләнәм, димәдем бит” дип, бөтен җаваплылыкны аның иңнәренә салу, минемчә, нәкъ менә хатын-кызны хөрмәт итмәү була. Чөнки ни генә дисәк тә, һәр хатын-кыз ахыр чиктә барыбер гаилә кору турын­да хыяллана. Бәлки ул да сине гаи­ләсеннән китәргә йөрүче итеп кабул иткәндер?
Ирнең никахлы хатынына исә иренең хыянәтен сизеп тә, сизмәмешкә салы­нып йөрү ярамый дип саныйм. Ачыктан- ачык сөйләшү кайчак суына башлаган мөнәсәбәтләрне җылытып җибәрергә мөмкин. Шуңа күрә, күргән-белгән- ишеткәннәреңне тизрәк иреңә җиткер, тавыш куптар, ела, авыруга сабыш... Онытма, синең моңа тулы хакың бар.
Сөяркәләрнең исә иң зур ялгышула­ры шунда: алар очрашып йөргән ке­шеләрен хатыннарыннан җиңел генә, җайлы гына аерып алырмын дип өметләнәләр. Имеш, без бит бер-бере­безне яратабыз. Әйе, бәлки арагызда яратуда бардыр. Ләкин аның өчен ише­гең болай да гел ачык икән, нигә әле мәхәббәт хакына дип, үзе булдырган йорт-җиреннән, яраткан балаларын­нан, гомер иткән, ияләшкән хатынын­нан аерылып, күпме ыгы-зыгы, тавыш чыгарып азаплансын соң ул? Болай бит “бүре дә тук, сарыклар да исән”. Әгәр инде син дә кияүдә булсаң, чынлап га­шыйк ир-ат сөйгәнен башка кеше коча­гында күрмәс өчен, бәлки әле нинди дә булса адым ясар да иде. Тик, минемчә, иң яхшысы, кеше ирләренә “төкереп” (йөрмәсеннәр әле ачу китереп!), җиң сызганып, оялу-кыенсынуларны читкә куеп торып, ялгызлар арасыннан үзеңә тиң пар эзләү. Читтән караганда, юаш кына, өтек кенә күренсен... Ләкин сине­ке булсын! Синеке генә... Ә өйләнеп җибәргәч, ир кеше шундук үзгәрә, ны­гып, матурланып китә ул — менә күрер­сең. Парлы булуга җитәме соң?
 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (3)
Cимвол калды:
  • 25 гыйнвар 2021 - 15:16
    Без имени
    Ботен очракта да хатын -кыз гаепле .
  • 1 декабрь 2019 - 10:37
    Без имени
    Бик якын танышым, ир кеше белэн, шул темага сойлэштек, бер 20 еллап элек. Сояркэсе белэн 4 еллап курештелэр! Шулкадэр кыен булачак ди, аралар озелергэ тиеш ди бу. Аптырадым анын эйткэненэ Беренчедэн ике баламнын янымда ускэнен телим ди. Икенчедэн аерылышсам, туганнарым минем белэн сойлэшеп тэ карамаячак ди, оченчесе (дорес язгансыз) жыйган корган тормышымны жэллим ди. Э хатынын турында ник дэшмисен дисэм. Ул мина гомер буе син шофёр, э мин югары уку белемне кеше диеп, остэн карады ди. Хатыны теш врачы иде! Э Сояркэсе,ничек бар шулай аны кабул иткэн. Очрашулары бетте! Ир гаилэдэ калды! Бэхетлеме ул! Минемчэ юк... Хатынны инде, ирле хатын дигэн, Зур исем йоретэ. Сояркэсе икенче шэhэргэ кучеп китте. Теге "для себя " дилэр бит. Малай тапты....Минемчэ, барсында да гаеп бар! Сез ничек уйлыйсыз?
  • 6 ноябрь 2019 - 08:48
    Без имени
    Бик дорес язылган. Прилюбодеяние тэуфиклырак булган моселман халкында тугел, урысларда да зур гонах санала. Куп хатынлык элек бит ул, хэрберсе белэн никах теркэлгэндэ генэ рохсэт ителгэн безнен диндэ дэ. Э элегэ бу безнен илнен ни хэтле эхлэксезлек сазына батканлыгын, курсэтуче бер билге генэ. Монда тв роле зур. Хатын кыздан да куп тора.Хазер аларга эзер дэ мэзер булсын. Тэмуг утларын уйламыйлар.
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7427
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4521
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    5294
    0
    40
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3005
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9843
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә
  • 2 декабрь 2022 - 22:58
    Без имени
    Мин тормыш кургэн кеше буларак язам.Мондый хэллэрне мин дэ курдем. Кайнанам 5 ел безнен 1 булмэле малосемейкада яшэде безнен белэн. Узебез 4эу(2 бала), ул килэ кыш чыгарга, авылда ягарга утыны юк,газ кермэгэн. Октябрь аенда килэ, апрель азагында кайтып китэ. 60 яше дэ тулмаган"карчык". Кызы да шэхэрдэ 2 булмэле кв.да яши, юк,менэ бездэ ятарга кирэк малай белэн киленне саклап. Хэзер узем дэ шаккатам, ничек тузгэнмендер. Менэ безне энилэр сабыр итегез, тузегез дип устерделэр, аларга каршы бара алмадык. Хэзер булсамы? Малае белэн икесен авылга жибэрер идем, бергэлэп яшэгез дип. Эле энилэренен хэлен белергэ кияулэр,кызлар килэ шунда. Туз дип язган кешелэргэ эйтэсем килэ:узегез яшэп карадыгызмы шулай,туздегезме? Аны эйтуе жинел туз дип. Менэ шул тузгэнгэ курэ, пенсиягэ чыкмас борын чирдэн баш чыкмый. Тузмэ ,сенелем,иренэ ультиматум куй, я туганнарын,я мин диген.Я алар килеп керугэ чыгып кит. 1-2 тапкыр койлэп карасын ,аннан белер.Узе ук не рад будет, урысча эйткэндэ.
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 22:12
    Без имени
    Эйе. Доньялар узгэрде. Эти-эни дип улеп торган буын картаеп бара. Картайгач ,балалар карар эле , дигэн омет юк дэрэжэсендэ. Барыбыз да ,авырып озак ятарга язмасын, дип телибез аллаха тэгалэдэн. Э балаларнын шундый булып усулэрендэ жэмгыятьне генэ гаеплэп калдыру дорес микэн? Бэлки менэ узебез гаепледер. Аларга булсын, алар интекмэсен диеп устеру узе ук дорес тугел бит. Хезмэт тэрбиясе юк, эхлак тэрбиясе дигэн тошенчэ, гомумэн дэ, онытылды. Уйланырлык хэллэр бу...
    Без бернәрсә тиеш түгел
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда