Җанны бүлеп буламы?

- Өйләнгәндә үк сеңел каршы килгән иде улына. “Бер-беребезне яратабыз, без барыбер өйләнешәбез”, — дигәч, ризалыгын бирми булдыра ал­мады. Өйләнештеләр. Бик матур гына туйлар ясадылар. Кем әйтмешли, та­тарча сөйләшә белгәч, кызның чуваш милләтеннән булуы әлләни сизелмәде дә. (Ул үскән авылның бер ягында чу­вашлар, икенче ягында татарлар тор­гангадыр, татарча әйбәт сөйләшәләр иде.) Никахка да риза булдылар... Тор­мышлары да көйле генә башланып киткән иде, югыйсә. Тупырдап торган уллары туды. Киленебез шуның кадәр яратты баласын...
Бала бераз үсә төшкәч, киленебез базарга эшкә чыкты. Шунда элек йөргән егетен очраткан ул. Алар өйләнешкәндә егет төрмәдә утырган булган. Очрашалар да... Егет моңа бик зур акчалар вәгъдә итә. Шуңа кызык­канмыдыр, киленебез аерылышырга карар кыла. Аерылыштылар. Бала әни­се белән үги әти тәрбиясендә калды. Энебез исә еш кына улын ялга үзе яны­на алып кайткалый торган иде.
Көннәрдән бер көнне шушы кадерле балабыз юкка чыкты. Юл кырыеннан йөгереп барганда, аны бер машина утыртып алып киткән, имеш, дип эзләтә башладылар. Шәһәр милициясе хез­мәткәрләре баланы төзелештән табып алдылар. Үзенең ботинка шнуры белән асып куелган хәлдә...
Сәмига апаның бу хакта, хатирәләр төптән кузгалмасын диптер, бәлкем, тыйнак итеп, сабыр гына сөйләп утыру­ына сокланмый булдыра алмыйм. Әле­ге вакыйгага биш ел вакыт узган. Вакыт узар анысы. Күңел ярасы гына... Хәер, бу гаилә кичергәнне (хәсрәт дип кенә дә әйтәлмим...) дошманыңа да язма­сын...
- Киленебезнең әнисе белән туган­нары моргка баланы алырга киләләр. Сеңел дә нәкъ шундый ук ният белән моргка юнәлә. Тегеләр исә: “Улың кы­зымнан аерылган, бала безнеке!” — дип, үз әтисенә дә баланы бирмиләр. Киендереп, табутка салып, өйгә алып кайтып куялар... (Ул вакытта баланың үлемендә әнисеннән шикләнүләрен белмиләр әле.)
Без килеп җиткәндә, сеңел килене өендә бала янында берүзе ни эшләргә белми аптырап басып тора иде. “Үзләренчә, христианча итеп, рус зиратына күмәргә исәпләре”, — ди, күзләрендә яшь бөртекләре җемелди. “Алар бит никахта булганнар, мулладан балага татарча исем дә куштырганнар. Ничек инде сез баланы үзегезчә күмәсез?” — дип, сүзгә без дә кушыл­дык...
Шулчак, Аллаһның рәхмәте (ул кем булгандыр, төгәл генә хәтерләмим дә хәзер), бер хатын-кыз чувашча-татарча катыштырып, төпле генә итеп: “Баланы рус зиратына күмдерерлек булгач, ник никах укытырга, балага мулладан исем куштырырга риза булдыгыз алайса? — диде. — Ир белән хатын аерылса да, бала аерылмаган бит...”
Соңыннан аларның барыбер рус зи­ратына барып урын алганнары билгеле булды. Сеңлемнең улы да татар зира­тында урын алган...
Ике ара шулай тарткалаша торгач, тегеләр, ниһаять, татарча күмәргә ризалык бирделәр. “Ярар, сезнеңчә бул­сын, татарча күмәрсез, — диделәр. — Тик баланы табуттан алмыйсыз...”
Без моңа да риза булдык...
Икенче көн иртән өйгә мулла ча­кырттык. Мулла абзый: “Баланы табут­тан алмыйча, мин укымыйм”, — дип ачуланып, кайтып китте.
“Инде нинди генә муллага мөрәҗәгать итәрбез икән?” — дип кайгырышып басып торганда, Аллаһның рәхмәте, әче таңнан әлеге мулла абзый янә өйгә килеп керде. “Төн буена йок­лый алмый чыктым, — ди. — Китаплар да укыдым, таныш-белешләргә дә шылтыраттым. Әти-әнисенең, әби-бабасының мәгънәсезлегендә баланың ни гаебе бар соң? Укып, соңгы юлга оза­тыйм, дип кире килергә булдым...”
Баланы күмәсе көнне күрше-тирә татар карчыклары җыелдылар. Алар олы якта тәсбих тартып утыра. Тегеләр исә аш бүлмәсендә “поминка”га әзерләнә...
Күз алдыгызга китерәсез булыр...
Шулай итеп, татар зиратына кәфенләп, табут белән бала күмеп куйдык без...
Зираттан шундыен зур гыйбрәтләр төяп кайттым... Кайткач, кызыма әйттем: “Шунды­ен сынауларга этәрмәгәнең өчен рәхмәт яу­сын сиңа”, — дидем.
Ни сабыр Сәмига апаның да күзләре яшь белән тула...
Баланы табып алуга, әнисе белән үги әтине кулга алалар. Әнисен — егерме елга, ә үги әти­сен унбиш елга ирекләреннән мәхрүм итәләр.
“Судтан соң “үги әти” дигәне бик каты ела­ды”, — дигән сеңлесе Сәмига апага... Ир белән хатын — икесе дә җинаятьне үз өсләренә алыр­га теләмичә, бер-берләрен гаепләргә тырышу­лары хакында да сөйләгән аңа сеңлесе...
Шуны мәхәббәт диген син?! Нәрсә өчен үз- үзләрен корбан иттеләр инде болар?
“Авыру чыкканда энә күзеннән чыккан ке­бек”, диләрме әле? Гөнаһны да кылуы гына җиңел...

Чулпан МӘРДӘНОВА.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (2)
Cимвол калды:
  • 7 гыйнвар 2020 - 14:53
    Без имени
    Нишлап сез алай язасыз. Эле гена чаллыда ике баласын суйды бер хатын .бу тормыштан алынган .дэрес укырга бик авыр .аларны шундый ук жаза кэтсен иде
  • 7 гыйнвар 2020 - 13:42
    Без имени
    Коточкыч.. ходаем курергэ салмасын
Хәзер укыйлар
  • Кар патшабикәсе Билгеләнгән вакытта кафеда иде инде кыз. Ишекне ачып керде дә, ярым буш залга күз йөртеп, үзенә кирәкле кешене эзләде. Гомерендә беренче күрүе булса да, ул аны әллә каян таныды. «Снежная королева!» – дигән уй сызылып үтте кабат. Ханбикәләрдәй затлы иде ханым.
    7875
    1
    107
  • Хәшәрәт – Әни, без Фәридә белән өйләнешергә булдык. Син каршы түгелсең бит, әйеме? Зөлфия, улының бу хәбәренә күптән әзер булса да, каушап калды. Бу минутта теленнән нинди генә сүз төшсә дә, ничектер урынсыз, ялгыш булыр кебек тоелды.
    6377
    1
    97
  • Тапшырылмаган имтихан Без еш кына: «Күргәннәрдән китап язырлык, кино төшерерлек», – дибез. Беркемнең дә язмышы ал да гөл түгел. Тик кайберәүләр, аның кире якларын оста итеп яшерә,
    5040
    4
    76
  • Гомернең ике яры Бездә бүген – дебют! Гөлнур Сафиуллинаның дебюты! Ниһаять!.. Аның хикәяләр яза башлавын бик көткән идек без. Хәер, Гөлнурның журналист язмалары ук чын хикәя итеп кабул ителә: йә елмаеп, йә күз яшьләрен тыярга тырышып укыйсың... Ә геройлары үзенә охшаган: тыйнак, акыллы, сизгер күңелле, серле... Кечкенә генә бер сүзе, карашы, хәрәкәте белән дөньяларны үзгәртә, гап-гади тормышны ямьгә төрә белгән... Менә шулай! Хикәяләрендә – фәлсәфә, хисләр, сизгер хатын-кыз йөрәге, тагын әллә ниләр – кыскасы, өр-яңа халәт!
    4211
    6
    47
  • Карындашым – көндәшем  Язын чәчәк аткан алмагачның чәчәкләре ап-ак, бик матур. Ләкин нигә соң алмаларының тәме бертөрле түгел? Берсе баллы, ә икенчесе, карар күзгә матур булса да, эчендә – корт. 
    7467
    1
    43
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 1 март 2021 - 23:59
    Без имени
    Шаккаттым! Ничек инде, шулай яратышып, башкага чыгып була? Аның да яратуын белә торып? Андый ярату бар кешегә дә килми бит әле ул! Кем нәрсә әйтмәс... Сине яраткан кешегә чыгарга була, узеңнең куңелеңдә башка берәу булмаса. Ан
    Җиңгәм: «Чибәр ирләр уртак булалар», – диде...
  • 1 март 2021 - 21:30
    Без имени
    Эзме купме гомер калган, хоть шуны бергэ яшэсэлэр иде. Кемнэн куркасы? Безнен халык торле исэрлек ясый да, шул интегуне героизм итеп, кеше ни эйтер дип, хаман шул юлын дэвам итэ. Кинэштэн генэ дэ тормый. Мало ли кто что скажет, бэлки, теге жингиме, кемме апа да очраклы гына эйтеп куйган суз булгандыр ул чибэрлэр турында? Кешенен бит уз башы да бар, кинэш биргэн кеше гаепле тугел монда. Но шунысы ин кызганычы: хаман очрашмый, курешми яши бу хатын яраткан кешесе белэн, мэнге яшэргэ жыенган, диярсен. Элеге вакытта ул интегу нигэ, анламыйм.
    Җиңгәм: «Чибәр ирләр уртак булалар», – диде...
  • 1 март 2021 - 15:22
    Без имени
    Сәер кыз
    Бар да башкача булыр иде-3
  • 1 март 2021 - 16:18
    Без имени
    бер хыянэт иткэн - туктамый ул. Узегезне алдамагыз.
    Кайтуың белән... 
  • 1 март 2021 - 17:44
    Без имени
    Сез узегезне бик дорес тотасыз. Но мондый галэмэткэ чик куярга или башка отделга кучэргэ. Бары шул гына.
    Ирләр коллективында хатын-кызга кыенмы?
Реклама
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...