​Яңа ел мифлары

Кар бабай

Кар бабайның хәтта туган елы да билгеле: 1493 ел. Нәкъ шул елда Флоренция скульпторы, шагыйре һәм архитекторы Микеланджело Буонарроти беренче тапкыр кардан сын ясый. Дөресрәге, бу дата скульптура тарихына кереп кала.

Чынлыкта, Кар бабайларны борынгы славян халыклары мәҗүси вакыттан ук ясый торган булган. Кар бабайлар салкын, зәмһәрир һәм кырыс кышның рухы буларак күзалланган, шуңа да аларны башта иләмсез зур, куркыныч итеп ясаганнар. Кар бабай янында аның пары – Кар әбие дә булган. Славяннар кар-буран, кышкы томаннар белән хатын-кыз җенесле рухлар идарә итә, дип уйлаганнар.

Христианнар риваяте буенча, Кар бабайлар – фәрештәләр, чөнки кар күкләр бүләге, дип саналган. Шуңа да кешеләр Кар бабай ясаганнар да аның колагына пышылдап кына теләкләрен җиткерә торган булганнар. Ә Кар бабай эреп, парга әйләнгәч, аларны Аллаһка ирештерә, имеш.

Европада Кар бабайларны өй янына ук ясый торган булганнар. Аны бизәргә яратканнар: шарф бәйләткәннәр, бияләйләр кидерткәннәр, гирляндалар такканнар. Кулына мәҗбүри рәвештә себерке тоттырганнар. Кишер борын – киләсе ел уңышы өчен «җаваплы» булган ияләрне «җайлау» өчен кирәк булган, каплаулы чиләк муллыкны символлаштырган.

Норвегиядә Кар бабайны өйдән тәрәзә аша күзәтергә ярамаган. Юлыңда Кар бабай очрату да яхшыга юралмаган. Румыниядә Кар бабайга сарымсактан муенса ясап кигерткәннәр. Кар бабай өйдәгеләрне яман күздән, чир-чордан саклый, дип юраган алар.

Бары тик XIX гасырда гына Кар бабайлар Яңа ел һәм Раштуа бизәге булып киткән һәм бәйрәм рухы алып килә торган бер билгегә әверелгән.

18 гыйнвар – Халыкара Кар бабай көне икән. Бу көнне кечкенәдән Кар бабайлар сурәтләрен җыючы Германия кешесе Корнелиус Гретц тәкъдим иткән. Ни өчен 18 гыйнвармы? Беренчедән, бу вакытта күп илләрдә кар бар, икенчедән, «18»ле саны себерке тоткан Кар бабайга охшаган. Һәм нәкъ шушы көнне бернинди халыкара бәйрәм дә юк. Ә Россиядә Кар бабай көнен 28 февральдә – кышны озату көне итеп билгелиләр.

Дөньяда иң биек Кар бабай ясау буенча ярышлар оештыралар. Европада иң биек Кар бабайны Австриянең Гальтюр шәһәрендә – тау чаңгысы курортында ясаганнар. Аның биеклеге 16 метр 70 сантиметрга җиткән. Дөнья буенча рекордны 1999 елда АКШта куйганнар: аларның Кар бабае 37 метрдан да артып киткән.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Оясында ни күрсә... Оясында ни күрсә ...Очканында шул булыр. Халкыбызның буыннан-буынга күчеп килгән әлеге мәкале бүген дә үзенең актуальлеген югалтмый. Ә очар өчен һәр кешегә ныклы канатлар, кайтырын сагынып көтә торган нигез кирәк. Бала өчен ул башта ата-ана йорты булса, үсә төшеп насыйбын очраткач, үз өенә әверелә. Бүгенге геройларыбыз Земфира һәм Рамил Әхмәтшиннарның йорты да хәзер туганнарны гына түгел, балаларны, оныкларны бергә туплый торган җылы учак булып тора.
    1907
    26
    209
  • Үгиләр... Илзирә бүген әбисенә төшеп китте. Әнисенә үпкәләде. Үз әтисе үлеп, икенче иргә кияүгә чыкканнан соң әнисе ике арада өзгәләнә: бер яктан балалары, икенче яктан яңа ире. Ир – ир инде ул. Ничек Илзирәгә ышанмый әнисе?! Ана кеше иренә түгел, кызына ышансын өчен нәрсә эшләргә кирәк бу Хариска? Башка чыдар хәле калмады бугай кызның...
    5747
    2
    81
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 19 октябрь 2021 - 19:01
    Без имени
    Бу бит кеше тугел, бу кешедэн ничек кирэк шулай котылырга кирэк. Бу бит русча эйтсэк "Урод"
    Мәхәббәттән нәфрәткә бер адым икән
  • 19 октябрь 2021 - 15:22
    Без имени
    Аңлый балалар күбрәк булсын иде,сирәктер шул.Кайберләре ата кыланганны эшли шул.
    «Кагыласы булма әнигә!»
  • 19 октябрь 2021 - 11:37
    Без имени
    Рәхмәт,бик яхшы хикәя
    ​ Ястык
  • 20 октябрь 2021 - 07:38
    Без имени
    Менэ шул инде ул,гонахларын очен бу доньяда ук жэзасын алу,балан да,гаилэн дэ юк.Картлыгында берузен каласын.Бу зина кылу дип атала,Раббым,узен сакла балаларыбызны,оныкларыбызны шундый гонахтан!!!
    Көтеп яшәү
  • 20 октябрь 2021 - 08:42
    Без имени
    Аллааа, бигрэк эчтэлекле хикэя
    ​ Ястык
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан