​"ПИТРАУГА КАДӘР ҮЛӘН ШИФАСЫ – ЧӘЧӘКТӘ, АННАН СОҢ – ТАМЫРДА". АВГУСТТА ҖЫЕЛАСЫ ДАРУ ҮЛӘННӘРЕ

Дару үләннәре җыю өчен иң кулай көннәр – 2-12 август, ә дәвалану өчен үлән тамырларын 16-26 август аралыгында җыеп калу отышлы.
– Питраудан соң дару үләннәре җыймыйлар дигән сүз дөрес түгел, – ди Татарстанның керәшен иҗтимагый оешмасы башкарма комитеты җитәкчесе, “Туганайлар” газетасының баш мөхәррире Людмила Белоусова. – Питрауга кадәр чәчәк, яфрак җыйсалар, Питрау узгач тамыры файдалы була. Шуңа күрә керәшеннәрдә шундый гыйбарә дә бар: “Питрауга кадәр үләннең шифасы – чәчәктә, Питраудан соң – тамырда”. Питрау – җәйне кыл урталай бүлә, 12 июльдән соң шифа тамырга күчә.
  
Әмма 2017 елның җәе соңга калды, үткән елларда Питрауга юкәләр дә чәчәк ата иде, 1 июльгә җиләк калмый иде.
  
Элек-электән Питрау вакытында мунча себеркесе җыйганнар. Чөнки аның бөтен файдасы шул чорга туры килгән. Питраудан соң 13е көнне халык җыелышып, печәнгә төшкән. Хәзер үләнне үсә башлау белән чабалар. Ә элек Питрауга чаклы чабылган үлән “сыек печән”, җыелган себерке “маңкалы себерке” дип йөртелгән. Печәннең витаминнары юк, ул сынучан һәм туклыклы түгел. Себерке дә шулай ук өлгереп җитмәгән була, ул коела, кайнар суда пешекләгәннән соң лайлалы килеш ябышып тора. Бу – керәшеннәрдә гореф-гадәт кенә түгел, халык педагогикасы, тормыш тәҗрибәсе булган. Керәшеннәр табигать белән берлектә яшәгән. 

Питрауга кадәр җиләк өзмәгәннәр. Балачакта җиләк өзеп керсәм, әби миңа: “И балакаем, бөре генә бит әле ул”, – дия иде. “Җиләк ашап җаныма язык алыр хәлем юк” дип тә өсти иде. Чөнки керәшеннәрдә Питрауга чаклы җиләк өзеп ашасаң, үлгән балаңның ризыгына тию булып санала. Әби 8 бала табып, аның 2 баласы гына исән-сау үскән. Шуңа күрә ул Питрауга кадәр бер җиләк та капмый иде. Бу бәйрәмгә кадәр керәшеннәр җиләк җыябыз дип болын таптамаган, печәнгә дә икенче көнне атлар җигеп, җырлашып төшеп, тигез итеп бүлешеп чабып алганнар. 

Августта нинди дару үләннәре җыярга кирәк?


Аир (аир болотный) – тамыры 

Сазанак (багульник болотный) – үләне

Үлмәс гөл (бессмертник песчаный) – чәчәген

Дүләнә (боярышник красный) – чәчәкләре, җимешләре

Песи үләне (валериана лекарственная) – тамыры

Күк җиләк (голубика) – җимешләре

Кандала үләне (донник лекарственный) – үләне

Зәңгәр мәтрүшкә (душица обыкновенная) 

Шома көпшә (дягиль лекарственный) – тамыры

Алтынбаш (золототысячник малый) – үләне

Тырнак гөл (календула лекарственная (ноготки) – чәчәкләрен

Балан (калина обыкновенная) – җимеше, кайрысы

Кычыткан – яфраклары

Әрекмән – тамыры

Кура җиләге – җимеше

Үги ана яфрагы (мать-и-мачеха) – чәчәге, яфрагы

Тузганак (одуванчик лекарственный) – үләне, тамыры

Абага (папоротник мужской) – тамыры

Петрушка (үләне, тамыры) 

Гөлбадран (пижма обыкновенная) – чәчәге

Чалма чәчәк (пион уклоняющийся) – тамыры

Бака яфрагы (подорожник большой) – яфрагы

Әрем (полынь горькая) – үләне

Ромашка – чәчәк кәрзиннәре

Миләш – җимеше

Нарат – ылысы, бөресе

Турак уты (толокнянка) – яфрагы

Мең яфрак (тысячелистник) – үләне

Наратбаш (хвощ полевой) – үләне

Колмак (хмель обыкновенный) – күркәсе


Дару үләннәре җыю өчен иң кулай көннәр: 2-12 август

Дәвалану өчен үлән тамырларын 16-26 август аралыгында җыеп калу отышлы.

сылтама: Интертат

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Гафу итә алмыйм сине, әни! – Апа, әни акылдан шашкан! Көзнең яңгырлы салкын бер көне иде ул. Мәктәптән туңып кайтып кына кердем, каршыма башлангыч сыйныфта укучы сеңлем Айзилә йөгереп килеп чыкты да, колагыма әнә шулай дип пышылдады.
    15019
    3
    180
  • Әллә?! Завод капкасы төбендә сезне бер карчык көтә дигән хәбәрне ишетүгә, Фәрһадның йөрәге чәнчеп алды, зиһене чуалды, күз аллары караңгыланды.
    11807
    2
    123
  • Балагызны үзем карап торам! - 1 Кызлары туганнан бирле Аида белән Тимурның иртәсе гел бертөрле башлана хәзер. Тимур иң беренче булып уяна да, нәни кызы белән төне буе бала караваты яныннан китмәгән хатынын уятмаска тырышып, аш бүлмәсенә чыга. Иртәнге ашны ашагач, кереп битләреннән генә пәп итеп ала да эшкә китә.  Подъез ишегеннән чыгуга телефоны пипылдаганына да ияләште ир. Ул беренче  катка төшеп җиткәнче, хатыныннан уңышлы көннәр теләп смс килеп җитә. Ә ул телефонын алып «Рәхмәт!» яза. Бүгенге иртә дә нәкъ шулай башланды.
    4960
    7
    89
  • Гафу итә алмыйм сине, әни! 2 Шулай да ул ЗАГСка килгән иде. Без машинадан төшүгә яныма килде. – Син ... монда? – гаҗәпләнүемне яшерергә дә теләмәдем.
    5559
    5
    78
  • Картаясың барын онытма! Килен кыз булмый. Бу әйтемне барыгызның да ишеткәне бардыр, мөгаен. Дөрес әйтә халык, берәү дә киленен дә, киявен дә үз баласы кебек ярата алмый. Кайнана белән кайната да үз әти-әниең кебек үк түгел, билгеле. Ләкин яратуга алмашка хөрмәт дигән хис тә бар бит әле.
    6186
    0
    57
Реклама
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 29 ноябрь 2020 - 18:24
    Без имени
    Эе. Мин уземдэ почти шул хэлдэ. Квартираны узебез телэгэнч э узгэрттек. Мин энинен7 дэн 1 исэн калган баласы. Ин олосо. Энинен хэтере узен тотошо узгэргэч энигэ кайтып анда яшэргэ булдык. Хэсрэт бетергэндер. Эти б, ндэ 25ел тороп калдылар. 6 Ир баланы югалту да зур кайгы. Хэзер иялешэбез инде. Дэшмичэ торсан утэ. Алар узлэренчэ барында эшлисе килэ. Чирлим дип эйтсэ давлениесн тикшереп температурсн тикшерэ башласам авыртмый инде ди. Берэр жиргэ бара башласак какая китэсез озаккамы ди. Уземгнэ чыгып китсэм звонить итэ. Кая йорисен дип.сораулар Ява. Эйтерсен усмер чак. Гаилэ дуслары на барсак мин каламмы ди. Беренче айларны авыр булды. Акылларыда узгэрэ. Яшедэ оло 80.ихтибарны узлэренчэ жылы караш хормэтне нык телилэр. Хэтеремдэ югала. Начарлык эшлэсэдэ мин тугел ди.
    Әни белән нишләргә?
  • 28 ноябрь 2020 - 17:20
    Без имени
    Бик дорес эшлэгэнсен Раил молодец,авыл егетлэре тыйнак,сабыр шул
    Хатыныңа беркайчан да хыянәт итмәячәгеңне аңлап кайтып киттем. Тик миңа хәзер нишләргә?..
  • 28 ноябрь 2020 - 20:04
    Без имени
    Әсәр ошады...
    Иясез шатлык № 5
  • 29 ноябрь 2020 - 21:33
    Без имени
    Халык эйтеме: ир-ат гэйрэтле булса, хатын-кыз тэуфиклы була. Ир-атка артык йомшак буду килешми
    Гафу итә алмыйм сине, әни! 2
  • 27 ноябрь 2020 - 14:17
    Без имени
    Эниегез артык иркэлэнэ, эгоистка дип уйлыйм.
    Әни белән нишләргә?
Реклама
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...