Үсемлекләр өчен аеруча кирәкле элементлар

Үзебез дә ашамый тора алмаган кебек, бакчабыздагы үсемлекләр дә тукландыруга мохтаҗ. Үсү чорында алар бер төрле ашламага мохтаҗ булса, өлгерү чорында икенче төрлесе кирәк. Үсемлекләр өчен аеруча кирәкле элементлар өчәү: азот, фосфор, калий. 

Азот 

Туфрак азотка ярлы булса, күзәнәкләрдә аксым молекулалары барлыкка килә алмый, фотосинтез процессы сүлпәнәя. 

Әгәр дә үсемлекләр акрын үссә, аскы яфраклары корыса, калган яфраклары ачык яшел төскә кереп, вагайса, үсемлек вакытыннан алда чәчәк ата башласа, димәк, аңа азот җитми.   

Азотлы ашламалар: аммиак селитрасы, мочевина һәм карбамид, аммоний сульфаты, тирес яки тирес сыекчасы. 

Бу ашламаларны язын һәм җәй башында – үсемлекләр буйга үскән вакытта кертергә кирәк. Артык күп азот шулай ук файдалы түгел, ул җимешләрнең өлгерүен тоткарлый, өстәвенә, үсемлекнең күзәнәгендә тупланып, организмга зыян да салырга мөмкин. 

Азотны иң күп кулланучылар: бәрәңге, кәбестә, помидор, кыяр, суган, чөгендер, алмагач, карлыган, бакча җиләге. 

 

 Фосфор 

Тамыр системасы көчле һәм нык булсын өчен, үсемлекләргә фосфор кирәк. 

Фосфор җитешмәсә, үсемлекләрнең үсеше акрыная, яфраклары бертөрле зәңгәр-яшькелт төскә керә, аскы яфракларда бакыр төсендәге яки шәмәхә-кара таплар барлыкка килә, яфрак сабаклары кызара. 

Һәрнәрсәнең чамасы булган кебек, фосфорның да артыгы кирәкми. Әгәр дә туфракта бу элемент кирәгеннән артып китсә, яңа барлыкка килгән яфраклар нечкәрә, аларның эчке тармаклары күренеп тора башлый, очлары көя. 

Фосфорлы ашламалар: суперфосфат, фосфор оны. Бу ашламаларны үсемлекләр чәчәк атарга керешкән чорда кертергә кирәк. 

Калий 

Калий үсемлекләрдә аксым алмашы өчен кирәк. Калий җитмәсә, алар углекислоталы газны үзләштерә алмый, үсемлекләр төрле чирләргә бик тиз бирешә торган була. 

Чәчәк атучы үсемлекләр калийга аеруча мохтаҗ. 

Калий җитешмәсә, үсемлекләр чәчәк атмый, яңа чыккан яфраклар вагая, караңгы яшел төскә керә, очлары һәм чит-читләре корый, бик актив төстә ян тармаклар үсә башлый. Сабаклар нечкәрә, тиз сынучанга әйләнә. Калий җитешмәсә, күзәнәкләрдә аммиак туплана, бу исә үсемлекнең төрле гөмбә чирләренә каршы иммунитетын киметә. 

Киресенчә, туфрак калийга кирәгеннән артык бай булса, яңа яфраклар вагая, яфрак җепселләре беленеп тора, очлары кызарып чыга, аскы яфраклар җыерчыклана, аларда көрән таплар барлыкка килә. Калий артык булганда, тамыр очлары да корый. 

Калийлы ашламалар: хлорлы калий (моны туфракка фәкать көз көне генә кертергә ярый), күкертле калий, калий селитрасы, калийлы магнезия, агач көле. 

Калий көнбагыш, бәрәңге, тамыразык культураларга бигрәк тә кирәк. 

Бу элементларны туфракка аерым-аерым түгел, бергә дә кертергә була. Андый ашламалар катлаулы ашлама дип атала. Иң популярлары: аммофос (составында азот һәм фосфор), азофоска (азот, фосфор һәм калийлы). 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    9852
    11
    116
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    9875
    9
    80
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    5557
    4
    64
  • Көтеп алынган бәхет Әллә күзенә күренәме, сискәнеп китте Гөлгенә. Каршысында пәйда булган Гамилне күргәч, ни уйларга да белмәде, чөнки бу  очрашу көтмәгәндә, кинәт булды. Унсигез еллап гомер үтсә дә, шундук  таныды  аны: шул ук озын буй, киң җилкә, серле караш, тик куе кара чәчләренең чигә тирәләренә ак бәс яткан. Күзләрендә ниндидер сагышмы, назмы...
    4502
    0
    47
  • Сөеп, сөелеп яшисем килә-2 «Таһирә өстеннән жалу язганнар» дигән хәбәр авылда таралганга да бер айга якын вакыт үтте. Тегеләй дә, болай да дип тикшергәннән соң: «Фактлар ачыкланмады», дигән.
    6708
    2
    30
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 4 август 2021 - 13:40
    Без имени
    Нигэ бэхетне чит илдэн эзлисен? Кузенне зуррак ачып тирэ ягына кара,может сине бэхетле итэр кеше янында гына йоридер!
    Чит ил кияве
  • 4 август 2021 - 09:01
    Без имени
    Берни дэ ан,ламадым. Ужасное состояние семейнлй жизни. Э балалар?
    Эшләмәскә ничек өйрәнәсе?
  • 4 август 2021 - 00:24
    Без имени
    Сезнен барыбер узегезчэ эшлэгэнегезне белеп нервагызны ашый хорэсэн ирегез. Узе кайсысын устерешергэ олеш кертэ, шуны гына ашатыгыз узенэ, узегезгэ нэрсэ ошый, шуны устерегез дэ ашагыз. Узегезне яратырга ойрэнегез. 1 атна булса да ул эйткэнчэ эшлэгез, идэн я кер юа башлагач мырлый икэн, туктагыз да, 2 че диванга барып ятыгыз, тик анын янына тугел. Хэм шулай, 7-10 кон дэвам итегез, туктамас жиреннэн туктар, бэлкем. Хотя, бокерене кабер генэ турайта.
    Эшләмәскә ничек өйрәнәсе?
  • 4 август 2021 - 07:57
    Без имени
    Тугри фикирлар язылган
    Башыңны сакла, балам...
  • 2 август 2021 - 19:02
    Без имени
    Оендэ жыеп укырсын бигрэк кыланасыз ботен шарты туры килми ул
    Марсель Вагыйзов аэропортта күңелсез хәлгә тарыган
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан