Кәҗә асраучы Илгизәр абый: «Авыру балаларга кәҗә сөте сорап киләләр» 

Казан шәhәренең Осиново бистәсендә гомер итүче Илгизәр Бәдретдиновка 82 яшь тула. Алар тормыш иптәше Гөлшидә апа белән 50 ел матур гына гомер кичерә, 3 бала тәрбияләп үстергәннәр. Илгизәр абыйны Казанда күп кеше беләдер, ерактан аның татар бабае икәне «кычкырып» тора: безнең татар бабайларына гына хас булган ак сакал йөртә, башыннан түбәтәен салмый. Егетләр кебек җитез, төз гәүдәле, йөзеннән елмаю китми. 

Илгизәр ага белән Гөлшидә апа 30 еллап кәҗә асрыйлар. Аларның сарайларында нинди генә токымлы кәҗә тормаган – Илгизәр абый аларның һәрберсенең хәтта исемнәрен дә хәтерли. Ул кәҗәләрен үз балаларыдай якын күрә: кесәсендә һәрвакыт аларга күчтәнәчкә сохари була... «И аны, и аны», – дип яратып дәшә Илгизәр ага. Кәҗәләр дә хуҗаларын күрүгә шатланып мәэлди башлыйлар, шатлыктан сакалларын селкетәләр...  

 

 «Элек шәхси йортларда сыер да асрыйлар иде. Хәзер халык ялкау...» 

 Илгизәр ага кәҗәләрне тәрбияләү, савуның бөтен серләрен белә. 

Кәҗәләрне сауганда күпләр дөрес итеп сава белми, авырттырып тарталар, – ди ул. – Дөрес савылмагач кәҗәнең җилене озыная, деформацияләнә.  

 Ул безгә кәҗәне ничек дөрес саварга икәнен күрсәтте. Аның өчен бармакларны чиратлаштырып бөгергә кирәк икән. Кәҗәнең җиленен массажлап торсаң, бәтиләгәнче үк сөт бирә башлый ди.  

 Илгизәр ага Дарина исемле токымлы кәҗәсене белән аеруча горурлана:  

– Сөтне күп бирә, – ди. 

 Бүгенге көндә Бәдретдиновлар гаиләсендә өч кәҗә бар: «Шиколад», «Дарина», «Чәчкә». Соңгы икесе – токымлы кәҗәләр.  

 Илгизәр ага гомере буе «Майский» совхозында инженер булып эшләгән. Оешма хезмәткәрләренә сарайлар бүлеп биргән вакытлар да булган. Шул сарайларда кешеләр тавыгын да, кәҗәсен дә асраган. 17 кәҗә асраган вакытлары да булган аларның. Яшь олыгайгач, кәҗәләр санын киметергә туры килгән. 

 – Хәзерге вакытта бу сарайлар торган урын ташландык хәлдә. Шәхси йортларда торучылар ялкауланды: элек хәтта сыер да асраучылар бар иде, – дип сөйли ул. 

 – Бигрәк кәҗәләрегезне яратасыз! – дим Илгизәр аганың кәҗәләргә булган мөнәсәбәтенә шаккатып. 

 – Ничек аларны яратмыйсың?! Алар бит бигрәк матур, күз тимәсен! – дип җавап бирде Илгизәр ага.  

 Бәдретдиновлар торган йортка Казанның балалар хастаханәләрендә дәваланучыларның әти-әниләре килә. Аларны табиплар үзләре үк адрес биреп җибәрә икән.  

 – Сөт сорап урысы да, чуашы да, татары да килә, – ди Илгизәр ага. – Без бит мөселманнар – изгелек эшләргә тиешбез: берсен дә кире борып җибәрмибез. Кайвакытта машиналарына балаларын утыртып киләләр, сөтне савып бетергәнне көтеп торалар. Парлы сөтне эчеп, «рәхмәт» әйтеп кайтып китәләр. Кәҗә сөтен өчеп терелгән балаларыбыз байтак, Аллага шөкер! 

 

 «Звездочка» кинотеатрында таныштык 

 Илгизәр ага иртәнге сөтне савып өйгә керде. Хатыны Гөлшидә апа ире керешкә кайнар коймаклары белән каршы алды.  

 – Бабаем кайнар коймак бик ярата, – дип сөйләде Гөлшидә дә апа. – Эшләгән вакытында да иртән торып коймак, ботка пешерә идем. «Син пешергән ризыкны ашасам, кичкә хәтле ашыйсым килми», – дия иде бабаем.  

 Гөлшидә апа ире алып кергән сөтне марля белән сөзеп, банкага агыза. 

 – Савып кергән сөтне иң беренче чиратта марля аша сөзәбез, – ди ул. – Сөттән эремчеген дә, сырын да ясыйбыз.  

 Гөлшидә апа ире белән танышканда унсигездә генә була әле. Илгизәре исә – утызны тутырган егет. Алар «Звездочка» кинотеатрында танышканнар. Гөлшидәнең яңгыратып көлүенә гашыйк була егет һәм кинодан озатып кайта. Ике айдан соң туйлары уза.  

 

 Кәҗә сөтенең файдасы 

 * Кәҗә сөте онкологик чирләрдән интегүчеләр өчен дә файдалы. Химия терапиясе алганда һәм аннан соң 10–15 көн буе кәҗә сөте эчәргә киңәш ителә.  

* Сөяк сынганнан соң, кәҗә сөте сөяк тукымаларының тизрәк ялгануына булыша. Кәҗә сөтендә тимер сыер сөтенә караганда 1,5 тапкыр күбрәк.  

* Кәҗә сөте өч тапкыр җиңелрәк үзләштерелә.  

* Аллергиядән тилмерүчеләр кәҗә сөтен курыкмый эчә ала. Анда аллергия китереп чыгаручы альфа-1s-казеин матдәсе юк.  

* Кәҗә сөтендә лактоза сыерныкыннан 13 процентка кимрәк. Шуңа күрә аны лактозаны кабул итә алмаучылар да эчә ала.  

* Кәҗә сөтендәге аксымны организм тулысынча үзләштерә.  

* Кәҗә сөте ашказаны согы кислоталылыгын нейтральләштерә.  

* Кәҗә сөте ашказаны, уникеилле эчәк җәрәхәте кискенләшкәндә файдалы.  

* Псориаз борчыганда, кәҗә сөтен талгын утта 2-5 минут кайнаталар. Аннан икенче савытка бушаталар. Кәстрүл кырыйларына ябышып калган элпәне зарарланган урыннарга сөртәләр.  

* Кәҗә сөтендә йөрәк ритмын җайга салырга ярдәм итүче калий күп. 

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балан ачылары Әйдәгез, без бу хатынның исемен күрсәтмибез. Шулай исемсез генә булсын ул. Аның ни атлы булуы мөһим дә түгел бит. Ул – шушы көндәлекләрнең хуҗасы.  Теләсәгез, бастырыгыз, гыйбрәт булсын дип, егерме ел элек язылган дәфтәрләрне, миңа биргән иде.
    8783
    1
    58
  • «Насыйбың булыр әле!» Әдибә эштән кайтып керде дә, бермәлгә ишек төбендә тукталып, йорт эченә күз салды. Их, күңелгә рәхәт тә соң нур бөркеп торган өеңә кайтып керүләре! Бар җирдә дә тәртип,
    6350
    3
    55
  • Югалткан мәхәббәт Фәридә Казандагы сәүдә йортында йөргәндә үзенең яшьлек мәхәбәтен очратып, имәнеп китте. «Айрат!» – дигән cүз әйтерсең хатынның теленнән кош кебек чыгып атылды.
    4774
    1
    48
  • SOS! Җанымны коткарыгыз! Бу язма – Бөек Ватан сугышы фронтларының алгы сызыгында көн саен үлем белән очрашып та исән-сау әйләнеп кайткан, ләкин гаиләдә икенче сугышка, ир тарафыннан җәбер-золымга эләгеп, дөньядан вакытсыз китеп барган хатын-кыз язмышы турында...
    5172
    1
    40
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 17 май 2021 - 10:17
    Без имени
    Авыр кайгыгызны уртаклашам Илсия усканем. Сезнен барыгызга да Аллах тагалэ сабырлык бирсен.
    Илсөя Бәдретдинова авыр кайгы кичерә
  • 17 май 2021 - 11:08
    Без имени
    Ускэнем, романтиканы уз семьянда да ясарга була. Иренэ карата рахмэтле булырга ойрэн. Узенэ карата кызыксындыру чаралары уйлап тап. Ял кеннэрендэ семья белэн бергэлэп паркка бару,урманга чыгу. Табигаттэ бик матур урыннар бар бит.Балалар да шат булыр,ирен дэ ,узен дэ.Кичен гади булса да матур итеп стэл эзерлэп, шэм яндырып, тыныч музыка куеп,матур итеп киенеп ирен белэн матур кичлэр ясагыз.Иренэ ни телэгэненне кайбер вакытта булса да анлатырга кирэк,такдим итэргэ. Кешенен кадерен бар вакытта белергэ кирэк.Ирегез дэ, узегез дэ ихтирамга лаек кешелэр бит сез. Ихтирамга лаек кешелэр яратуга да лаек.Сез хатын кыз да ,эни кеше дэ. Бер дигэн матур гаилэ.Бер берегезне куандырып матур итеп яшэу чарасын уйлагыз ускэнем.
    Хисләремне ничек йөгәнлим? 
  • 17 май 2021 - 13:42
    Без имени
    Минем кызым да шулай яшәде. 6 елдан соң бала белән ире кышкы салкында куып чыгарды. Соңыннан бик кайтарасы килде җибәрмәдем. Кабат кияүгә чыкты. Бусы кояшым дип кенә тора .3 кызлары бар хәзер.Ә теге ире өйләнсә дә бер хатын белән дә тора алмады. Кызыгыз бәхетен табар. Чир китә гадәт китми ул. Кире кайта күрмәсен.
    Дөньям җимерек 
  • 17 май 2021 - 15:09
    Без имени
    Их, кешегә киңәш бирүе җайлы да ул.... Притчасы да бик акыллы. Ә менә башка төшсә, акыллы сүз киңәшне үтәве кыен шул
    Син кем: кишер, йомырка яки кәһвә?
  • 17 май 2021 - 15:14
    Без имени
    Гаилэ тормышы таркалуда,хэрбер гыйбрэтне курсэткэндэ,рэхэт яшэгэн хатыннарыбыз хавалана,мактана."Ирлэрне ир иткэн дэ,хур иткэн дэ хатын.Койгэ килми торган ир булмый,акыл белэн ,койлэп яшэргэ кирэк",дип акыл сатарга ярата.Сезгэ Аллахе Тэгалэ тарафыннан бирелгэн язмыш булэген узегезнен тэрбия дип уйлыйсыз,сез акыллы булгач,тормыш майлаган кебек бара,дип хаваланасыз.Юк,мен тапкыр юк!!!Сезнен ирегезне бала вакыттан ук,акыллы эти-эни ,узлэре урнэгендэ дорес итеп тэрбиялэгэннэр.Бу сезнен заслуга тугел,кайната-кайнанагызга рэхмэт укып яшэгез,алар заслугасы,алар тэрбиясе.Сезгэ отышлы лотерея билеты элэккэн,авызыгызны йомыгыз.Менэ сез шушы язмадагы иргэ барыгыз да,акыл белэн,зирэклек белэн кеше ясагыз,шул вакытта,мин сезнен дорес кеше булып,матур сузлэр сойлэп утыруыгызга бэя бирер идем.
    Дөньям җимерек 
Реклама
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»