Җаннарның барометры

Без атна башыннан ук җомганы ашыктырабыз. Авылга, әни янына кайтасы бар! 350 чакрым ара берни түгел лә. Әни генә исән-сау булсын! Җомга, шимбә, якшәмбенең ярты көне бар әни янында булырга. Ял көне кич кенә (җәйләрен – кояш баегач кына) авылдан Казанга кузгалабыз. Шәһәрне кабул итә алмаган әни кара көзгәчә авылда, үз өендә үз көенә яшәп ята. Тугыз дистәне тутырган әни ишегалларын урап керә, бакчаларны күздән кичерә, алма-чияләрне карап торып кызарта, кыяр-помидорны өлгертә. Тагын бер эше бар: иртүк үзен карарга килүче кызны – Ританы көтә башлый. Рәсми телдә Рита Сабир кызы Хаитова  – авылыбыздагы социаль хезмәткәр ул. Безнең авылга күчеп килүләренә дә әле берничә ел гына. Тумышы белән Башкортстанның Салават районы Малояз авылыннан. Нәкый Исәнбәтнең авылдашы. Байсарга килгәнче, ире Эгамназар, кызлары Ангелина һәм Аделина белән Туймазы районы Серафимовский бистәсендә яшәгәннәр. Хәзер менә алар – Байсарныкылар. Ире Себергә йөреп эшли. Кызлары мәктәптә укый: олысы – бишенчедә, кечесе – өченчедә. Бер ел элек Ританың апасы Альбина Актанышка күчеп килә. Бераздан әниләре Нәфисә апа Байсардан өй белешә. Менә шулай аралар да якыная. Ә Ританы авылда белмәгән кеше юк. Үзе сизә микән, авыл халкы бик ярата аны. «И бу бала тагын югары очка менеп китте инде!», «Төш кебек кенә – бөтен эшкә өлгерә!», «Карт-корының бәхете инде: бигрәк ипле бала» дигәннәрен ишетергә туры килгәне бар. Спорт киеменнән велосипедка атланып та бара ул әби-бабайларына, җил-җил атлап та урап кайта. Ританың берүзенә 4 әби, 3 бабай. Зөлфия апаның да Рита ярдәмен тоясы килә икән әнә. Тик ул сигезенче кеше була шул инде. Бер социаль хезмәткәргә җидене генә рөхсәт итәләр. Көн саен явымда да, кар-буранда да, пешеп үлмәле челләдә дә әле берсенә, әле икенчесенә йөгерә. Авызы гел ерык булыр. Әллә каян күреп сәлам бирер. 

Беркөн ашыгып кына кибеткә килеп керде. Салкынча көн иде. Башына яулык ураган: «Чәчләрем юеш», – ди. Нәзирә әбине мунча кертеп кайтышлый ипигә кергән. Рәҗәп бабайга дип ипинең кекс кебек сырлысын сайлап алды. Шунда җыелып торган апалар: «Салкын тимәсен инде, апаем, җилдә йөрмә», – дип калдылар.

Йөгерә генә Рита. Идән юарга, ашарга әзерләргә, кибеттән азык-төлек алып кайтып бирергә, чүпләрен түгәргә, юындырырга, чәчләрен тарарга, тырнакларын  кисәргә, дарулар алып кайтып бирергә, кышын карларын көрәп сукмак салырга...  Болары социаль хезмәткәр башкарасы эшләр инде. Тик... кер юып азапланган олы кешене ник күрәләтә җәфаларга инде! Рита ялт кына юа да элә аны. Ай бу Фәридә апаны! Сары чәчәкләр яратмыйм, дип, иелә-иелә тузганакларны өзеп йөри! Ә Роза апа бакча чүбе утарга чыккан, имеш. Рита эш бияләйләре киеп үзе утый башлый. «Әй, нәрсәсе бар соң! Ярты сәгать саф һавада гына булам ла», – дип көлеп җибәрә кыз. 30 яшьләр тирәсендәге чандыр бу яшь ханым кызлар кебек шул! Башкача әйтергә тел әйләнми. «Рита килгән! Әйдә, кызым, чәй эчик бергә», – дип каршылыйлар аны һәр өйдә. Аз гына тоткарланса да, юксына, борчыла башлыйлар. Йомшак кына итеп әйткән сүзләре дә тынычландырып җибәрә дип сөенәләр. Минем дә игътибар иткәнем бар, ул үзләре диалектында сөйләшә икән бит: «утырың, ятың, керең, ашаң», дип. Кара, безнеңчә «утыр, ят, кер, аша», дисә, боерык кебек катырак яңгырар иде әле! Аның көне сәгатьләп кенә түгел, минутлап бүленгән. Фәридә әбигә су кертәсе, идәнен юып чыгасы бар; Мөдәррис бабайга ботка пешереп ашатыр да, Роза әбигә китәр. Ул инде аны табибә урынына күрә: күзе авыртса да, биле сызласа да Ритага чирләрен сөйли. Юк, Ританың медицина буенча махсус белеме юк анысы. Ә менә дәвалау сәләте аларның нәселендә бар бугай. Куллары килешеп тора. Кайсы үләннең нәрсәгә дәва икәнен дә белә ул. Массаж ясап, әбинең билләрен сыпырыштырса да, килеште, хәл булды, дип, рәхмәтләр укый тегесе. Чәчләрен үргәнне дә ярата. Яз көне яран гөлләр утыртып киткән иде тәрәзә төпләренә, и сөенде инде Роза әби! Чынлап та, кып-кызыл чәчәкләр өйгә ямь биреп җибәрде шул. Ә берчак ничек куркытты ул Ританы! Ашаганда ризык ялгыш юлдан китте дә, тын да ала алмый әбекәй! Бөтен белгәннәрен укыды шунда Рита. Ә Мөдәррис абый капкасын бикләп калдырган. Нишләргә? Бердәнбер юл – койма аша сикерү! Һәм сикерә дә. Хәзер инде ул беренче медицина ярдәме дә күрсәтә белә, компьютерны да үзләштерде. Актанышта махсус укытып кайтардылар. Ике ел эшли бит инде: әби-бабайларның ялларга кайткан кызларын үзе өйрәтә хәзер Рита. Кайсын ничек җайларга, ничек күңелләрен күрергә, ничек хәтерләрен калдырмаска, нәрсәне яраталар, нәрсәгә эчләре поша... Ул олы кешеләр җанының барометры кебек! Әле менә үзенең дә кәефен күтәреп җибәрделәр. Аны авылда «безнең Рита» дип йөртәләр икән бит! Моннан да зуррак хөрмәтләү кемгә тия әле?!  

 Рита

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Үги әнкәйнең җылы йөрәге «...Үги ананың бик әйбәтләре була. Гадәттә, алар турында гел яман сөйлиләр, ләкин алар турында юньле сүзне күбрәк сөйләргә кирәк. Чит канга ана булырга тырыша бит ул. Мәҗбүри яратып булмый бит. Ә ул рольгә кереп «уйнарга» тиеш. Бала исә рольгә керми, «уйнамый». Ике артистның берсе уйнап, икенчесе уйнамаса, спектакль туа алмый. Үги аналы гаиләдә әнә шуңа күрә җылы, уңай тормыш коруы бик кыен. Үги аналарны кызганырга, ихтирам итәргә кирәк...» Мөхәммәт Мәһдиев «Мәңгелек яз» әсәрендә үги әниләр турында әнә шундый уйлануларын язып калдырган. Үги тормышны үз башына төшкәннәр генә аңлыйдыр, мөгаен. Үги ананың да, үги баланың да үз хәле... Әмма гомер уртасына җиткән ир балачагын искә алганда «Үги әниләргә һәйкәл куярга кирәк», – ди икән, димәк, барлык үги әниләр дә, халык телендәге кебек, явыз түгелләр. Чит балаларны карап үстерә икән, димәк, алар олы йөрәкле... Үги әни белән үскән Татарстанның халык артисты Җәвит ШАКИРОВ үзе сөйләсен әле...
    8489
    10
    103
  • Егетемне кыйнадым – Ышанмыйсызмы? Чынлап әйтәм! Ул бу хакта хәтта полициягә хәбәр иткән.
    8762
    2
    71
  • Бәхетле булырга хакым бар!  Мин кияүгә 25 яшемдә чыктым. Яратып чыктым...
    8539
    8
    68
  • Өч кенә көнгә... – Кирәкми. Кешечә түгел бу. Шалтыратмагыз. Өметләнеп көткәнче, алдан ук барысын да аңласын. Башка бер сүз дә әйтмичә, нянечка балалар янына кереп китте. Ишек тавышы йөрәкне сызып үткән кебек булды. Бар да тынып калды. 
    4141
    2
    48
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 22 июль 2021 - 16:52
    Без имени
    Мондый язмаларны еламыйча укый алмыйм,чонки минем бабамда узган ул концлагерларны,9май житсэ бакча артына чыгып жылый иде, соныннан Аны оправдали, ещё орден бирделэр,Бер солдаты коткарган очен,рэхмэт Ана,онытмаган...
    Ева-Мөслимә
  • 22 июль 2021 - 11:16
    Без имени
    берниге дэ борчылма. ускенем. Вакытында. белгенсен. шунысына. соен. борчвылма. Узеннен чын. тормышын. алда. эле. Андыйларны. Аллахе. тагэлэ. кичерми. жэзасын. алыр. борчылма.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 23 июль 2021 - 11:25
    Без имени
    Бик аянычлы,котычкыч хэл.эх өлгермэгэн шул ана.рэхмэт Физэлия,уңышлар сезгэ.
    Киселгән муел  агачы
  • 22 июль 2021 - 20:00
    Без имени
    И это пройдёт.. Дигән бер акыл иясе. Тормыш тәҗрибәсе шулай туплана инде ул. Кешегә ничек ышанмыйсың... Андый подоноклар да бар инде ул. Елама дип әйтү җиңел лә ул. Син ела, ләкин аңардан файда булырмы дип уйла. Шулай булгач, яшеңне әрәм итмә. Ә ул киләчәктә барыбер бер кирәген алачак. Андыйлар гомергә үзгәрми. Бәхет телим сиңа.
    Егетем... ике бала атасы икән инде
  • 19 июль 2021 - 22:04
    Без имени
    Табаң юк мени, әзрәк башын "сафландырып" алырга. Нинди чит хатын белән язышу ул, син дә аның иренең номерын тап та языша башла. Белми дип тыныч кына йөрмәсеннәр. Син әдәп саклаганда алар мәхәббәт уенын башларлар. Котырту түгел, баштан үткәнгә язу. Сөйләшәсе килсә, ире белән сөйләшсен. Чит ир әйбәт инде. Гаилә алып бару түгел бит. Син юганны киеп, ашатып эчертеп чыгарасың,. Тәтиегет тапкан. Үзенекен тәти итеп тотсын да сөйләшсен. Язып җмбәр үзенә, иреңә язам дип.
    Ирем телефоннан башка хатын белән языша
Реклама
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан