Үчти-үчти итәр бу... (татар балалары өчен үчтеки уеннары)

Бишек баласына туган телгә мәхәббәтне ничек сеңдерергә? Әлбәттә, халык авыз иҗаты аша. Бу әкиятләр дә, шигырьләр дә, мәкаль-әйтемнәр дә. Әмма әле теле дә ачылмаган, тәпи дә йөри белмәгән балаларны өйрәтеп буламы? Була! Үчтекиләр аша. 

Бүген “үчти-үчти иткәндә” әйтелә торган такмаклар онытылып бара. Ә бит элек-электән безне әти-әниләребез, әби-бабайларыбыз нәкъ менә шулай үчтекиләп үстергән. Яшь әниләргә ярдәм йөзеннән үчтекиләрне барлап, бер җиргә тупларга булдык. Алар бик җиңел ятлана, шуңа кирәге чыгар дип ышанабыз.

Интернет киңлекләрендә эзләсәң, үчтекиләрне табарга авыр түгел. Иң беренчеләрдән булып ике бала анасы Айгөл Әюпованың шул исемдәге төркеме ачыла. Әлеге проект татарча тәрбия өчен кирәкле булган материалларны туплаган. Баланы үчтекиләү өчен анда менә бу халык авыз иҗаты үрнәге урын алган:

1. Үчтеки-үчтеки, Үсмәгәнгә кечтеки. Үсә-үсә зур булыр, Бигрәк матур кыз булыр. Үчтеки-үчтеки, Үсмәгәнгә кечтеки. Үсә-үсә зур булыр, Бик батыр егет булыр.

Тагын бер танылган үчтеки –  шагыйрь Ренат Харистан. Балалар өчен китапларда аның менә бу әсәре урын алган:

2. Үчти-үчти үчтеки, Үсте китте кечтеки. Үсте, үсте — зур булды, Таза һәм матур булды, Акыллы, зирәк булды, Һәркемгә кирәк булды.

Сабыйларны үчтекиләгәндә тагын менә мондый дүртьюллыклар такмакларга мөмкин:

3. Карга әйтә, карр-карр, Мичтә бәлеш бар-бар. Мичтән бәлеш алыр идем, Өйдә кунак бар-бар.

4. Үчти-үчти итәр бу, Үсеп буйга җитәр бу. Үтеп барган бар кешегә Сәлам биреп китәр бу.

5. Үчтеки-үчтеки, Үсмәгәнгә кечтеки, Илдә-Җирдә бер булыр, Бер дип әйткән ул булыр.

6.  Минем кызым бик иркә, Башларында кәсинкә, Күлмәге дә сәрпинкә Аягында – бәтинкә, Алтын чәчле, зәңгәр күзле Коеп куйган кәртинкә.

Менә мондый такмак та бар:

7. Тук, тук, тукран, Тукылдатып утырам. Мичтә бәлеш пешәме? Шуны көтеп утырам.

Халык авыз иҗатыннан тагын берничә үрнәк:

8. Минем кызым дәү кебек, Бакчадагы гөл кебек. Ике күзе янып тора, Кара бөрлегән кебек.

9. Минем балам бал кебек, Сыгылып торган тал кебек, Авызы-борыны уймактай, Өсте утырган каймактай.

10. Кызым, кызым, кыз кеше, Кызыма килгән йөз кеше Йөз кешенең арасыннан Сайлап алыр бер кеше.

11.  Бигрәк матур, күз тимәсен, Кемгә охшаган, кем төсле. Утырадыр бишегендә Чәчкә аткан гөл төсле.

12. Үчти-үчти, аппагым, Иң яраткан такмагым.

13.  Һоп-һоп, һоп-һоп, Үс, бәбкәем, зур син. Аякларың ныгысын, Үс син, үс син, зур үс син! Үсеп буйга җитәр бу, Галим булып китәр бу. Үзенең туган иленә Тырышып хезмәт итәр бу. Һоп, һоп, һоп!

Ә сез балаларыгызны үчтекиләгәндә нинди такмаклар әйтәсез? чыганак:

чыганак: http://intertat.ru/tt

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Балдаклар, туй күлмәге калды, ә мин... Сүземне ерактанрак башлыйм әле. Әти үлгәндә мин әле тумаган да булганмын – әни 7 айлык корсаклы килеш калган. Аңа бу вакытта нибары 21 яшь булган...
    6931
    2
    47
  • Ялгыз канат Ире чит хатынга чыгып китсә дә, йөрәк болай әрнемәс иде. Хыянәтен кичерә алмый, мендәр кочаклап елар да, мәхәббәтне нәфрәткә әйләндереп яшәр иде. Ә ул хатынына гына түгел, балаларына, әти-әниләренә, диненә, үзенә хыянәт итте. Миләүшә яшь көе ирсез калды.
    7757
    0
    35
  • Рәхмәт, әнием! Аның ирен үтереп ташладылар. Дөресрәге, үләр дәрәҗәгә җиткәнче кыйнап ыргыттылар... Аңсыз гәүдәсен өйләреннән ике йөз метрлар чамасы җирдә, барак кебек шыксыз йортларның пычрак ишегалдыннан таптылар...
    4081
    0
    34
  • Бар җылымны сиңа бирәм, әни... Әнигә бар җылыңны да, назыңны да, яратуыңны да бирәсең, чөнки ул әни, һәм башкача уйлау, яшәү мөмкин түгелдер... Ә үз әниең булмаса?! Кемгә бүләк итәргә? Сине ничек бар шулай кабул итә торган кем бар тагын?! Әни бар! Иремнең әнисе!
    2101
    0
    32
  • Менә шулай... Чәй кайнар суга эләгү белән куе булып чыга башлый. Буяу бит инде. Шайтан алгыры!..
    2258
    0
    20
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 30 июнь 2022 - 09:25
    Без имени
    Бэлки анын баласы булмыйдыр
    Егетемне үземә ничек өйләндерергә икән?
  • 28 июнь 2022 - 10:56
    Без имени
    Сез язманы игътибар белән укымаган, ахры, иптәшләр. Монда бит колхозчы баласының кеше була алмавы турында бармый сүз! Ә ата-ананың баланы аралавы, башкаларга караганда, начаррак мөнәсәбәттә булуы турында сүз бара. Әгәр шартлар булса, бу өлкән кыз да, кече сеңлесе кебек, врач була алыр иде!
    Врач буласы урынга авылда әбиләр карыйм
  • 28 июнь 2022 - 11:47
    Без имени
    Узегез йомшак булгансыз. Чыгып китяргя иде. Нык телясягез врач булыр идегез. Урында утырып , хыяллар белян яшяргя унайлырак булган курясен сезгя. Атиегез гаепле тугел ,а узегез . А хазер барсы да гаепле сезнен очен. Алай булмай шул. Узегез ялгышкансыз. Шуны анлагыз хям яшягез алга карап. Артка карап, барсында гаепляп тугел.
    Врач буласы урынга авылда әбиләр карыйм
  • 24 июнь 2022 - 19:54
    Без имени
    Бик позитив, укып чыккач, кунелгэ рэхэт булып калды
    Галим
  • 24 июнь 2022 - 20:10
    Без имени
    Азаматны ышандырып йорисе тугел иде! Йомшак ирлэр дэ ничектер бэхетле яши бит эле. Кайбер гаилэдэ хатын-кыз эйдэп бара, торле гаилэ бар. Ин мохиме, ир куп эчмэсен, акча тапсын.
    Балдаклар, туй күлмәге калды, ә мин...
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда