Карашың сихерле, сөйкемле...

Җәүдәт СӨЛӘЙМАН, шагыйрь һәм галим, техник фәннәр докторы, профессор, «Сәләт» проекты җитәкчесе; 
өйләнгән;
гаилә стажы — 34 ел.
ике бала атасы.

Ир-ат һәм хатын-кыз. Бер үк галәмгә без бит очраклы гына эләкмәгән... Шулай булгач, нигә соң бер-беребезне күп вакыт аңламыйбыз? Гамәлләребезне, теге яки бу адымыбызны, әйткән сүзләребезне... Үзара тартылуны «җиңеп», арага каршылыклар керә дә куя... Ир-атлар үзләре бу хакта ни уйлый икән?
Сүзне аларга бирик. 


Иң элек хатын-кызда нәрсәгә игътибар итәсез: киеменә, буй-сынына, күзләренә, чәченә...
– Күз карашына!

Хатын-кызның кайсы сыйфатларын гафу итәргә була?
– Син «ә» дигәндә «җә» дип тормавын. 

Ә нәрсә өчен бик якын хатын-кызны да гафу итмәс идегез?
– Авыр сорау: әмма җавабы гади – алдавын.

Хатын-кызлар икегә бүленә: ир-атны илһамландыручы ­алиһәләр һәм өйдә аның өчен комфорт тудыручы хуҗаби­кәләр. Сиңа аның кайсы якынрак?
– Минем өчен ул бер зат – минем хатыным. Дөрес, икегә дә бүлеп карый алам, әмма андый берьяклы хатын белән озак тора алмас идем. 

Ир кеше өчен хатыны аңа дус та була аламы?
– Һичшиксез!

Хатыныгызга ничек тәкъдим ясаганны хәтерлисезме? 
– Кайчан, кайда, ничек, нинди шартларда, нинди сүзләр белән булуына кадәр хәтерлим.

Ир кеше хатын итеп әнисенә охшаган кызны сайлый, диләр...
– Мин дә шул фикердә.

Хатыннары ирләреннән күбрәк мал тапкан гаиләләр бар...
– Хатынына ярдәм итәргә.

Гашыйк булуын башлап хатын-кыз үзе белдерүгә ничек карыйсыз?
– Бик үк хупламыйм. Башта егеттән әйттерергә кирәк дип саныйм.

Хатын-кызларны ир-атларда иң беренче чиратта нәрсә җәлеп итә?
– Егәрлек.

Хатын-кызлардан үзегез игътибар көтәсезме?
– Ир-егеткә хас сыйфатларыма.

Ир-ат артык чибәр һәм көчле хатын-кыздан курка. 
– Бәлки кемнедер куркытадыр, әмма бу миңа карата әйтелгән сүз түгел.

Ир-ат һәм хатын-кыз логикасы дигән төшенчә бар. 
– Мантыйк дигәндә, ул берүктер инде, әмма, хатын-кыз, минемчә, күбрәк мантыйк белән түгел, хис белән яши, шуңа да кайчакларда мантыйгы чуалгалыйдыр.

Ир-ат белән хатын-кыз икесе ике галәмнән икәне билгеле инде. Кайчакларда аларның бер-берсен аңламаулары шуннан килеп чыга да. Хатын-кызның нигә нәкъ менә шулай эшләгәнен үзегез аңламаган берәр очракны искә төшерегез әле.
– Мин дә ир-ат белән хатын-кыз икесе ике планетадан дип беләм – үзара аңлаша алмау еш килеп чыгып тормас иде... Әмма ник шулай килеп чыкканын аңламыйм дип әйтә алмыйм. Ул күп очракта җенескә түгел, холыкка бәйле. Шулай ук ир белән хатын өчен берсенең – авылда, икенчесенең шәһәр мохитендә үсүе дә гаилә тормышында үзен нык сиздереп торучы фактор дип күрәм. Хатын-кыз белән эш бүлешү дигәндә бу аеруча сизелә. Әйтик, савыт-саба юуу, өйне җыештыру кебек эшләр, миңа, авыл малаена, ераграк гамәлләр. Венера моны хәзергәчә аңламый. Мин аның чисталык-пөхтәлеккә табынуын аңлый алмаган кебек. Мин, мәсәлән, оекларның диван янында, салган җирдә ятуларын җайлы саныйм. Дөрес, моның белән ул беркадәр инде килеште кебек. Әмма эш бүлмәмдә, аның күзлегеннән караганда, тәртип гел юк. Моның, ахыры, минем яктан һәрвакыт күк күкрәтүләр белән бетәсен белсә дә, ул нигәдер анда вакыт-вакыт барыбер үзенчә тәртип урнаштырып чыга. «Тәртипсезлекнең дә үз тәртибе була», – дигән кагыйдә аның планетасында күрәсең, гомумән, юк бугай.  

Хаклы икәнеңне яхшы беләсең, әмма хатыныңның үз туксаны – туксан, хаклык аның ягында дип саный. Мондый очракта нишләргә? 
– Бүген, 34 ел бергә яшәгәннән соң, күбрәк юл куямдыр. Элегрәк төрлечә булды, хатынның туксанына үз туксанымны кушып булышкан чаклар да бар иде. Туксанга туксан каршы чыкмаганда бу куркыныч түгел, үтә дә китә. Ә тора-бара, башта килешеп, аннары бераздан үзеңнекен исбатларга тырышканда җилләр йомшаграк булуын аңлап эш итәсең. 

Ир кеше ачыгып, арып-талып эштән кайтып керә, ә өйдә ашарга пешмәгән. Хатыныгыз, мин ардым, дип, диванда кырын ятып тора. 
– Бу безнең гаилә өчен табигый түгел. Әмма фаразлап карасак, мин кафега чыгып китү яки пиццага заказ бирү вариантын сайлар идем. Хәер, ни дәрәҗәдә ачыккан булуыма карап инде, чөнки үзем дә йомырка тәбәсе генә кыздыра беләм.

Сер түгел, берәр җиргә җыена башласак, без, хатын-кызлар, соңга калучан...
– Бу мәсьәләдә безнең гаиләдә хәлләр киресенчә: Венера әллә кайчан әзер була, мине көтә, ә мин ахырга кадәр нәрсәдер эшлим, язам-укыйм...  Алдан барып куярга яратмыйм, хәтта аэропортка да.

Хатын-кызлар еш кына... бүләк сайлауда ялгыша: ир-атка ошамастай бүләк бирә. 
– Минем беркайчан да бүләк алганда ул күзлектән караганым юк. Нәрсә бирсәләр дә ошый.


«Сөембикә», № 6, 2015.

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • «Рәнҗемә миңа, кызым...» Ул аның каберенә еллар үткәч кенә кайта алды. Юк, еракта – диңгез-океаннар артында яшәгәнгә түгел, күңеле тартмаганга...
    14067
    1
    83
  •  Гомер бер генә килә 8 6 нчы палатага күчтәнәчләр салган пакетын күтәргән таныш булмаган хатын-кыз килеп кергәч, барысы да тын калды. Бибиниса апа ятагына утырган килеш пычак белән кискәләп алма ашый иде. Палатага килеп кергән затлы ханым Бибиниса апада да гаҗәпләнү катыш кызыксыну уятты: бер мәлдә алма кабыгы тамагына тыгылды бугай, очкылык тота башлады.
    9093
    6
    68
  • «Төшләремдә  ак күлмәктән син...» – «Шевроле круз» машинасында йөри торган малаегыз бармы? – дип сорыйлар Иршат абыйдан. – Әйе. – Авария булган, килегез... Өс-башларына нәрсә туры килә, шуны киеп, кайнанасы Галиябану апага берни әйтмичә өйдән атылып чыгып китәләр...
    10437
    1
    57
  • Кыска буйлы зур бәхет Бар яктан да килгән Миләүшәгә башка егет табылмады микән дип, шаккаттым, дөресен генә әйткәндә. Авылда өрлек кадәрле менә дигән ничә егет бар, ә аның артыннан кайсыдыр бер авылдан шушы кечкенә генә егет йөреп маташа. 
    5003
    3
    45
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 26 гыйнвар 2023 - 11:48
    Без имени
    Рэхмэт сезгэ! Елый елый укыдым. Кире кайтмыйлар шул. Исэн чагында кадерен белеп бетереп булмады.
    Синсез рәхәт түгел, әни...
  • 26 гыйнвар 2023 - 14:53
    Без имени
    Тормышта нинди хэллэр очрамый! Рэхмэт!
    Сабырлык чиге 4
  • 26 гыйнвар 2023 - 17:37
    Без имени
    Танышым икенче баласын 40 тирэсендэ тапты. Тоже 1 яичнигы гына. Шатланып, яратып устерэлэр. Эгэр таба алсагыз табыгыз, баласы кеше чын яратуны белми дип уйлыйм.
    Бала кирәкме миңа?
  • 26 гыйнвар 2023 - 19:34
    Без имени
    Бик тә фәһемле,күңелләрне нечкәртерлек шигырьләрегез өчен сезгә зур рәхмәт.Иҗат чишмәгез саекмасын,киресенчә,язгы ташкыннардай ургылсын
    Җанымның бураннары
  • 25 гыйнвар 2023 - 10:45
    Без имени
    Балалар - ул яратып туймаслык Ходай бүләкләре, Аларның йомшак нәни куллары, матур елмаюлары, "әни, мин сине яратам" диюләре дә күңелгә әйтеп бетергесез рәхәтлек бирә бит, тормышка ямь өсти. Табыгыз бер бала, үзегезгә иптәш булыр, әти-әниегезнең ялгышларын кабатламыйча үстерегез, үзегезне шушы бәхеттән мәхрүм итмәгез.
    Бала кирәкме миңа?
Реклама
«Татар гаиләсе / килен-кайнана» бәйгесе җиңүчеләрен котлау тантанасы
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр