Гали авылы: татарларда чигүле бирнә модага бирешми

Тырыш татарлар гомер кичергән Гали авылы турында белмәгән-ишетмәгән кеше сирәктер. Колхозлар таркалуга карамастан, җиң сызганып җирдә эшләвен дәвам иткән бу авыл халкы борынгыдан килгән милли традицияләрне, гореф-гадәтләрне саклап яши.
 
Россиядә дүрт меңләп татар авылы исәпләнә. Галинең кимендә 400 еллык тарихы бар дип раслый галимнәр. Самара өлкәсенең Похвистнево районында урнашкан Гали авылында бүгенге көндә 700дән артык хуҗалык бар, 2 меңнән күбрәк кеше гомер кичерә. Биредә дистәдән артык фермер хуҗалыгы исәпләнә. Халык сату өчен көнбагыш, кыяр-помидор, кишер-чөгендер игә, суган орлыклары үстерә, күпләп терлек асрый. Тау итәгендә утырган авылда өч мәчет, мәдрәсә, 229 бала белем алган урта мәктәп эшли. Җирлекнең социаль, рухи-мәдәни ихтыяҗларын халык үз көче белән күтәрә, бу төбәктән чыккан якташлар да нык ярдәм итә. 
 

Яшүсмерләр өчен дәресләр
 
Узган ел Гали авылы ханымнары үзләрендә “Ак калфак” оешмасы бүлекчәсен ачып җибәргән. “Үсеп килүче буынга милли тәрбия бирү мөһим, яшьләр халкыбызның  гореф-гадәтләрен белеп, саклап яшәвен телибез”, – ди оешманың рәисе, Гали урта мәктәбендә 42 ел буе математика фәнен укытучы Кәүсәр Шәйхетдинова.
 
Хәзер яшүсмерләр катнашында чигү, тегү, токмач кисү кебек дәресләр, милли һәм дини йолалар, бәйрәмнәр даими оештырылып тора. Ханымнарга авыл эшмәкәре, районның “Туган тел” җәмгыяте башлыгы Расих Латыйпов һәрдаим ярдәм итә. “Томшыкларын ачып әнисе җим салганны көткән кош балалары кебек, безнең балалар да өлкән буынның күңелләренә рухи азык биргәнен кабул итәргә әзер, әхлак нигезе булган милли тәрбия белән шөгыльләнергә кирәк”, – ди “Ак калфак” Бөтендөнья татар хатын-кызлары оешмасы җитәкчесе Кадрия Идрисова Гали авылы хатын-кызларының эшчәнлеген хуплап.
 


 
“82 кулъяулык бүләк иттем”
 
Кышкы озын кичләрдә Гали авылы хатын-кызлары элек-электән чигү чиккән, яшь кызларга бирнә әзерләгән. Хәзер дә чит төбәкләрдән фольклор ансамбльләре өчен чигүле алъяпкыч-сөлгеләр сорап, Галигә киләләр. Күптән түгел авылның шагыйрәсе Саимә Морзаханова Төмәннең “Саз” ансамбле өчен 20 алъяпкыч чигеп җибәргән. Ул үзе кулъяулыклар чигәргә һәм аларны бүләк итәргә ярата. Галигә кунакка килүчеләргә истәлеккә барлыгы 82 кулъяулык бүләк иткән инде.
 
Самара шәһәренең “Яктылык” татар мәктәбе укытучысы Асия Сәйфетдинова да бүген балаларның чигү белән аеруча нык кызыксына башлавын искәртә. “Кулъяулыкларга халкыбызның зур мәгънә салып чиккәнен аңлаткач, кызларыбыз бизәкләр арасына үзләренең мәхәббәт хисләрен яшереп, ярыша-ярыша чигә”, – ди Асия ханым.
 

 
Сөлгеләргә яңа сулыш   
 
– Бездә бүген дә кызларны кияүгә чигүле бирнә белән бирәләр, – ди Гали авылында гомере буе колхозда эшләгән, кышкы кичләрдә кулыннан энә белән төсле җепләрне төшермәгән Кәүсәр Асылгәрәева. – “Сөлге котлату” йоласы сакланып калган.
 
Татарларда булачак кияүнең әти-әнисенә, кызны сорарга килгәч, ризалык билгесе буларак чигүле сөлге бирәләр. Сабан туе батырына, ат чабышында җиңүчегә бүләк ителүче сөлгеләр – нәкъ менә яшь киленнәрнеке.
 

 
Гали хуҗабикәләре килен сөлгеләренә яңа сулыш өргән.
 
– Элек киленнәргә шакмаклы ак сөлгеләр чигә идек. Хәзер тукымалар күптөрле, без крепсатинга тукталдык – үзе йомшак, матур, атлас кебек ялтырап тора, юарга-чистартырга да җиңел, – ди Кәүсәр ханым. – Сөлгенең урта өлешен 2 метр озынлыкта ясап, ак тукыма алабыз да ике башына, 60шар сантиметр озынлыкта төсле тукымалар тегәбез. Шул ике якка чигүләр чигәбез. Сөлгенең озынлыгы 3 метрдан артып китә. Бу да замана таләбе – элек сөлгеләрне ат ялына бәйләсәләр, хәзер кызның чигүле сөлгесе белән автомобильне бизиләр.
 
Авыл апалары киленнәргә сөлгеләр, мендәрләр, алъяпкычлар чигәргә булыша. “Бездә йортка килен төшкәндә сөлге котлатып кунак җыю, биленә алъяпкыч бәйләтеп, киленне чишмә юлын күрсәтергә алып бару, кияү мунчасы ягу – бөтен йолалар да элеккечә үткәрелә. Туйлар бик күңелле уза”, – ди Кәүсәр ханым. 

чыганак: http://intertat.ru/tt

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
  • Кар патшабикәсе Билгеләнгән вакытта кафеда иде инде кыз. Ишекне ачып керде дә, ярым буш залга күз йөртеп, үзенә кирәкле кешене эзләде. Гомерендә беренче күрүе булса да, ул аны әллә каян таныды. «Снежная королева!» – дигән уй сызылып үтте кабат. Ханбикәләрдәй затлы иде ханым.
    8315
    1
    113
  • Хәшәрәт – Әни, без Фәридә белән өйләнешергә булдык. Син каршы түгелсең бит, әйеме? Зөлфия, улының бу хәбәренә күптән әзер булса да, каушап калды. Бу минутта теленнән нинди генә сүз төшсә дә, ничектер урынсыз, ялгыш булыр кебек тоелды.
    7125
    1
    106
  • Тапшырылмаган имтихан Без еш кына: «Күргәннәрдән китап язырлык, кино төшерерлек», – дибез. Беркемнең дә язмышы ал да гөл түгел. Тик кайберәүләр, аның кире якларын оста итеп яшерә,
    5356
    4
    78
  • Гомернең ике яры Бездә бүген – дебют! Гөлнур Сафиуллинаның дебюты! Ниһаять!.. Аның хикәяләр яза башлавын бик көткән идек без. Хәер, Гөлнурның журналист язмалары ук чын хикәя итеп кабул ителә: йә елмаеп, йә күз яшьләрен тыярга тырышып укыйсың... Ә геройлары үзенә охшаган: тыйнак, акыллы, сизгер күңелле, серле... Кечкенә генә бер сүзе, карашы, хәрәкәте белән дөньяларны үзгәртә, гап-гади тормышны ямьгә төрә белгән... Менә шулай! Хикәяләрендә – фәлсәфә, хисләр, сизгер хатын-кыз йөрәге, тагын әллә ниләр – кыскасы, өр-яңа халәт!
    4480
    6
    49
  • Карындашым – көндәшем  Язын чәчәк аткан алмагачның чәчәкләре ап-ак, бик матур. Ләкин нигә соң алмаларының тәме бертөрле түгел? Берсе баллы, ә икенчесе, карар күзгә матур булса да, эчендә – корт. 
    7877
    2
    48
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 4 март 2021 - 21:40
    Без имени
    Укенеп уз узeнне бетермаска булган сезга, мин уземнен тормыштан чыгып эйтам, мин яшь вакытта ирнен изменаларын кичереп килдем,яра инде,балалар бар,бала хакы дип, шунда УК сезнен кебек кутареп сугарга булган, олыгайгач пенсияга чыккач барыбер чыгып китте ,сезнен ипташегез кебек эйберларен жыеп,азгын кеше барыбер азгын була,курасен, хазер инде минда Бер узем яшап ятам, сезда шул кадар кайгырмагыз ,узегезне бетермагез,балаларыгыз исан булсын
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 4 март 2021 - 21:04
    Без имени
    Бик сирэк очрый торган чын мохэббэт.
    Минем йолдызым
  • 4 март 2021 - 21:12
    Без имени
    Ничек балаларынны иреннэн азрак яраттынмы эллэ? Ир хыянэт итте яки ташлап китте дип, балалар турында уйламыйча ,узенне генэ кызганып, улэргэ житеп,балаларны борчып ягэргэ ярвймы.Аллага шокер итеп,исэн саулар дип яшэргэ иде.Бу узенне генэ ярату, ирне дэ, балаларны да тугел.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
  • 4 март 2021 - 21:24
    Без имени
    Эх, Гузэл, карьера дип баланнын ин матур, тэмле вакытларын курми калдын тугелме? Ул вакытлары кабатланмый бит. Э сина насыйп эш коткэн булып иде. (Фикерем ошамаска момкин, гафу утенэм)
    Мин гаепле, кызым...
  • 4 март 2021 - 10:09
    Без имени
    Бик кызык язма. Ботенлэй икенче торле фикер йортучелэр дэ бар. Гомер буе интегеп яшэп, сэлэмэтлеклэре беткэч " ник яшь чакта аерылмадым икэн " диючелэр дэ. Балалар да "нигэ безне тилмереп яшэрттен бу эти белэн" диючелэр дэ бар. Хэр очракта кеше узе генэ хэл итэ ала. Кеше сузенэ карап тугел. Аерылган вакытта "тукта алай эшлэмэ" дигэн кешелэргэ упкэлэр йореп иде.Аллахы Тэгалэ ни язган шуны курэбез. Синен язмышына язылган икэн Бер кая китэ алмыйсын.
    «Иреңне берәүгә дә бирмә!»
Реклама
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...