Татар җыры телегезне яраттырды...

 

«Чит милләт вәкилләре булсак та, татар теле белән кызыксынабыз, аны өйрәнәбез. Бик матур тел бит ул сезнең!» – диләр алар. Сүзебез чит кыйтгаларда яшәп тә Тукай телен үз итүчеләр турында. Күп икән андыйлар! Валенсиядә яшәүче француз, Франция Тышкы эшләр министрлыгының элекке киңәшчесе, дипломат Бернард Монот пенсиягә чыккач, безнең телне өйрәнгән. 
 

Бернард әфәнде, татар теле турында кайдан белдегез?
– Эшем буенча төрек телен күптән өйрәнгән идем инде. Франция Тышкы эшләр министрлыгының Көнчыгыш бүлегендә эшләгәч гарәп телен дә өйрәнергә туры килде. Ә төрек теле белән татар теле бик охшаш. Мин татарлар турында үсмер вакытымда ук ишеткән идем. Жюль Вернның «Михаил Строгов» әсәрен укыганыгыз бармы? Анда татарлар турында яза бит ул. Ул әсәрне укыганда татарлар Кытайга кадәр таралган халык дигән тәэсир калды миндә. Димәк, күп, мәгърур халык. 

Шулай да безнең туган телне өйрәнергә сезне нәрсә рухландырды?
– Ютубтан «Ай былбылым» җырын ишеттем дә, татар теленә гашыйк булдым. Моңлы тел бит. Минемчә, төрки телләр арасында иң матур тел. Аннан соң беләсез микән, Икенче бөтендөнья сугышы вакытында немец фашистлары татарлар өчен пропаганданы татар телендә язган хәтта. Дөрес, ул, кириллицида рус хәрефләре белән язылган, әмма татарча. «Татарлар рус түгел», – дигән алар. Ничек бу телне өйрәнмәскә инде?! Кызыксындым. 

Татар телендә сезгә иң ошаган сүз? Нигә ошый ул?
– Ой, алар бик күп. «Исәнме», «хәлләр ничек», «шәп» сүзләре... Сүз уңаеннан, соңгысы португал телендәге шундый ук мәгънәдәге сүз белән охшаш. Португалия президенты, илдә демократия булдырган Марио Суарес баш бармагын тырпайтып «шәф» дип әйтергә ярата иде. Бу яхшы, шәп мәгънәсендә. 

Телне өйрәнгәндә нәрсә иң зур кыенлыкны тудырды? Фонетика, орфография, морфология – кайсысы авыррак бирелде? 
– Татар телен авырдан өйрәндем димәс идем. Алдан әйткәнемчә, сезнең телдә гарәп һәм фарсы теленнән кергән сүзләр күп. Ә алар бик таныш. Миңа бары тик аналитик фигыльләр авыр бирелде. Мәсәлән, эшләп бетерделәр, кайтып киттеләр, сөйләшеп алдык. Бер сүз төрле мәгънәләрне белдергәч бик авыр. Буталдырды. Барысын да хәтерләп бетерү кыен булды. Әмма өйрәнү өчен кызык. «Ана теле» проектында татар телендә бик күп укыдым. Сезнең журналны, «Ялкын», «Казан утлары»ын беләм. Соңгысыннан әдәби әсәрләрне яратып укыйм. Әмирхан Еники иҗаты бик ошый. Теле бик матур бит! Затлы!

Татар телендә кемнәр белән аралашсыз?
–  Минем татар дусларым бар. Алар Франциядә яши.  Онлайн аша да, күрешкәч тә бары тик татар телендә сөйләшәбез. Татар дусларым миңа туган телләрендә нәшер ителгән китапларны җибәрәләр. Менә хәтта татарча җыр җыентыгым да бар. 

Ә татар теленнән тыш тагын нинди телләр беләсез? 
– Мин инглиз, төрек, грек, испан, португал һәм дә итальян, француз телләрен камил беләм. Аннары, гарәпчә, алманча һәм сербча да берникадәр өйрәндем. Шулай ук ике африка телен: сомалича һәм шикоморча (Комор утрауларының төп тел, кисуахили белән охшаш) бераз сукалыйм. Туган тел – бретон теле. Ул кельт телләре төркеменә керә.    

Читтән караганда күбрәк күренәдер – татар теле башка телләрдән кайсы яклары белән аерыла?
– Грамматикасы башка. Рус, латин һәм герман, шул исәптән гарәп теленнән ул җөмләдәге сүз тәртибе белән аерыла. Татар грамматикасы япон грамматикасына бик якын, беләсезме?
 

Полиглот буларак киңәш итегезче,  телне ничек өйрәнергә?
Татар телен «Ана теле» онлайн мәктәбе аша өйрәндем, башкаларга ңа киңәш итәм.  Мин анда  2015 елда теркәдем.  Программаны ике кат үзләштердем.  Теләге булган кешегә бик күп порталлар бар бит:  «Мин татарча сөйләшәм», «Печән базары», «Гыйлем», «Әйдә онлайн»...  «Китап» радиосын бик яратып тыңлыйм. Һәр кич йоклар алдыннан  кушып куям.  Ләкин иң мөһиме:  гаиләдә өйдә татарча гына сөйләшәргә!  Ул тел өйрәнү өчен иң яхшы алым!  

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (1)
Cимвол калды:
  • 4 август 2022 - 22:41
    Без имени
    Һәй бу донья,кайбер татарлар үз телләрен онытырга маташканда,бу француз абзый татарча өйрәнә.Маладис димичә, ни диярсең.
Хәзер укыйлар
  • «Мин синең иреңне бәхетле итәм...» Тормышның яңа борылышында үзебезне нәрсә көткәнен без беркайчан белмибез. Уйламаган җирдән аякка уралган ниндидер борчулармы, әллә бөтенләй көтмәгән сөенечләрме? Тормыш борылышлары безне күкләрдән җиргә төшерә ала. Ә кайчак – киресенчә: бәхетсезлегең бәхет юлына бер адым гына булуын аңлата. Чүпрәле районының «Туган як» газетасы баш мөхәррире Резидә Җамалтдинова һәм аның ире Рамилнең очрашу, танышу, кавышу тарихы – шуңа бер мисал. Ачыктан-ачык сөйләшәбез.
    7413
    7
    66
  • «Хатының кайда – син шунда бул, тормышны бергә тартыгыз» «Тәгәри китте йомгагым, күрмәдегезме, агайлар», – ди Гөлчәчәк татар халык әкиятендә. Гомер йомгагын сүтә-сүтә, көннәр, айлар, еллар үтә... Адәм баласы әллә кайда – офыклар артында көтеп торган бәхетне эзләп бара да бара... Үткәнебезне – бар иткән, киләчәгебезгә нигез салган бүгенгебезне сизми дә калабыз. Мин бүгенгем белән бәхетле!
    4518
    0
    43
  • Гомер бер генә килә  Балалары икәү булса да, әниләре янына килергә ашыкмыйлар, эшләре бик тыгыз, ахры. Рафига апа ике учын янәшә куеп гел дога укый, Аллаhы Тәгаләдән җиңел үлем сорап ялвара.  Ул Галиягә үз тормышын сөйләп бирде инде: «Балаларым минем үлемемне телиләр инде. Мин киткәч, алар арасында фатир өчен тавыш-гауга чыгар инде. Карт кеше кемгә кирәк».
    5275
    0
    40
  • Өмет белән алга карап яшәргә әнкәйдән өйрәндем 1981 ел. Булачак кайнанам белән мин Казан тимер юл вокзалында таныштым. Төнге сәгать 11 дә! «Төнлә белән беренче тапкыр кайнанаң белән кайнатаңны күрергә вокзалга төшәчәксең», – дисәләр, һич ышанмас идем.
    3004
    4
    37
  • Үтмә, гомер, заяга! Хатынын һәр баганага көнләвенең урынсыз гына түгел, ә тормышларын җимерүче, бер-берсеннән читләтүче гамәл икәнлеген, кызганыч, Гамил һич кенә дә аңларга теләми...
    9834
    7
    35
Реклама
Соңгы комментарийлар
  • 2 декабрь 2022 - 11:24
    Без имени
    Көнләшү гөмерлек чир ул.Көнчел кешенең фантазияседә бик бай.Үзе уйлап чыгарган уйдырмаларына ышанып хатын-кыздан көнләшеп яшиләр алар.Минем баштан үтте инде,әледә үтә.Инде яшедә бара бит.
    Үтмә, гомер, заяга!
  • 2 декабрь 2022 - 13:15
    Без имени
    Шулай кылына башлаганнар иде..мин просто алар Килер алдыннан ойдэн баламны ала идем Дэ чыгып ыза идем .. берседэ каршы очрадылар ..типо не знакомые люди уздымда киттем дэшмэдемдэ
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 19:55
    Без имени
    Елый елый укыдым әби белән бабай өчен шатландым гел шулай кешеләр бер берсен тапсыннар иде
    Әти өйләнә
  • 2 декабрь 2022 - 22:58
    Без имени
    Мин тормыш кургэн кеше буларак язам.Мондый хэллэрне мин дэ курдем. Кайнанам 5 ел безнен 1 булмэле малосемейкада яшэде безнен белэн. Узебез 4эу(2 бала), ул килэ кыш чыгарга, авылда ягарга утыны юк,газ кермэгэн. Октябрь аенда килэ, апрель азагында кайтып китэ. 60 яше дэ тулмаган"карчык". Кызы да шэхэрдэ 2 булмэле кв.да яши, юк,менэ бездэ ятарга кирэк малай белэн киленне саклап. Хэзер узем дэ шаккатам, ничек тузгэнмендер. Менэ безне энилэр сабыр итегез, тузегез дип устерделэр, аларга каршы бара алмадык. Хэзер булсамы? Малае белэн икесен авылга жибэрер идем, бергэлэп яшэгез дип. Эле энилэренен хэлен белергэ кияулэр,кызлар килэ шунда. Туз дип язган кешелэргэ эйтэсем килэ:узегез яшэп карадыгызмы шулай,туздегезме? Аны эйтуе жинел туз дип. Менэ шул тузгэнгэ курэ, пенсиягэ чыкмас борын чирдэн баш чыкмый. Тузмэ ,сенелем,иренэ ультиматум куй, я туганнарын,я мин диген.Я алар килеп керугэ чыгып кит. 1-2 тапкыр койлэп карасын ,аннан белер.Узе ук не рад будет, урысча эйткэндэ.
    Иремнең туганнары...
  • 2 декабрь 2022 - 22:12
    Без имени
    Эйе. Доньялар узгэрде. Эти-эни дип улеп торган буын картаеп бара. Картайгач ,балалар карар эле , дигэн омет юк дэрэжэсендэ. Барыбыз да ,авырып озак ятарга язмасын, дип телибез аллаха тэгалэдэн. Э балаларнын шундый булып усулэрендэ жэмгыятьне генэ гаеплэп калдыру дорес микэн? Бэлки менэ узебез гаепледер. Аларга булсын, алар интекмэсен диеп устеру узе ук дорес тугел бит. Хезмэт тэрбиясе юк, эхлак тэрбиясе дигэн тошенчэ, гомумэн дэ, онытылды. Уйланырлык хэллэр бу...
    Без бернәрсә тиеш түгел
Реклама
«Татар мамык шәле» бренды нәрсә ул?
«Татар гаиләсе / үрнәк алыгыз»
«Азат хатын» күргәзмәсе – Кабан күле буенда
«Сөембикә»нең яңа саны һәм... балчык
Әлфия Миңнуллина: «Әни Казанга яланаяклы кыз булып килгән иде, яланаяк мәңгелеккә китеп бара...»
Фарфор буенча рәссам Римма Газалиеваның шәхси күргәзмәсе
Укучыга таба яңа адым: «Сөембикә»нең февраль санын тәкъдим иттек 
Венера Ганиеваның ире, тавыш режиссеры Камил Фәйзрахмановны соңгы юлга озату
Беренче дулкын. Өмет, курку, хисләр
Татарстан журналистикасы тарихы – фотоларда