Хатын-кызлар өчен татар телендә
бердәнбер әдәби-нәфис журнал
1913 елда чыга башлады
1926–1991 елларда «Азат хатын»
 Notice: Undefined index: title in /var/www/syuyumbike.ru/htdocs/_modules/8.php on line 274
${Title} Айсылу Нәгыймова психолог Сорауларга психология фәннәре кандидаты, доцент Айсылу Нәгыймова җавап бирә.
Бирелгән сорау:
Хәерле кич, Айсылу ханым! Моннан ярты ел элек әнием һич көтмәгәндә үлеп китте... Минем өчен бик зур стресс булды булды бу. Хәзер тик торганнан, әнине уйлап елыйм. Аның үлемендә үземне бик тә гаепле саныйм. Вакыт дәвалый диләр, тик бер дә алай түгел ахры. Ул миңа вакыт узган саен күбрәк кирәк, мин аны шул хәтле сагынам. Гел дә төш кенә шикелле. Әйтерсен бу хәлләр минем белән түгел. Ирем мине аңламый, мин елый башласам: «Нигә син елыйсын? Үлгән артыннан үлеп булмый», – ди. Бу очракта миңа нишләргә? Алдан ук рәхмәт. (Миләүшә, Саба)
Эксперт җавабы:
– Яшәү дәверендә кеше, кызганычка каршы, югалтулар кичерергә мәҗбүр. Якын кешеләребез дә мәңгелек түгел, иртәме-соңмы без алардан аерылабыз. Югалтулар һәр очракта авыр кичерешләр чыганагы булып тора һәм кайбер очракта депрессиягә үк китереп җиткерергә сәләтле. Психологиядә «ачы хәсрәт» дигән төшенчә бар, ягъни үлем очраклары кешене әлеге халәткә кертә. Ачы хәсрәт ситуациясен кеше дүрт стадиядә кичерә. Беренче стадияне шок стадиясе дип атарга була. Кеше якынының үлемен ишетеп, бу хәлдән шашып кала, ул аңа ышанмый. Бу берничә сәгатьтән берничә көнгә кадәр дәвам итәргә мөмкин. Шок шундый көчле булырга мөмкин, хәтта кеше вакытлар узгач кайбер вакыйгаларны бөтенләй хәтерләмәвен аңлый. Икенче стадияне шәхсән ачы хәсрәт стадиясе дип атарга мөмкин. Бу стадиядә кеше инде югалтуны тулысынча аңлый, югалту ачысы аны дулкын шикелле каплап ала, бу приступлар вакытында кеше чын рухи, җан газаплары кичерә, ул елый, мәрхүм турында берөзлексез сөйли, яки киресенчә үз эченә бикләнә, «катып» кала. Бу халәт берничә айга кадәр дәвам итәргә мөмкин. Өченче стадия якыныннан башка тормыш-көнкүрешне, яшәүне җайга салу белән бәйләнгән. Вафат булган кеше исән чагында билгеле бер вазифалар башкарган, гаиләдә ниндидер функцияләр үтәгән. Хәзер инде аннан башка яшәргә өйрәнергә кирәк. Бу да үзенә күрә бер сынау, югалтуны сиздереп торучы бер билге, җан газабы сәбәпчесе. Дүртенче стадия вафат булган кешегә карата яңа рухи мөнәсәбәт формалаштыру этабы дип атарга булла. Бу стадиядә вафат булган якынының инде кайтарып булмаслык югалту икәненә тәмам ышанып, шул ук вакытта аның белән рухи бәйләнешләрне яңача итеп кору таләп ителә. «Мин аңа һәм үземә хәзер ничек ярдәм итә алам?» – бу шушы этапның төп соравына әйләнә. Һичшиксез, бу дөньяда без инде югалткан якыныбыз белән аралаша алмыйбыз, әмма рухи аралашу һичшиксез, бик мөхим. Без инде безне мәңгелеккә калдырып киткән кадерле кешебезне онытмыйбыз: аңа хәер-догада торабыз, каберен карап, тәртиптә тотабыз, анын рухына багышлап Коръән ашлары уздырабыз, гомумән алганда, мәрхүм безнең күңелебездә билгеле бер әһәмиятле урынын саклый. Әче хәсрәт үзенә күрә бер сабыр моңсулык белән алышына – бу стадияне рухи яңарыш стадиясе дип атарга мөмкин. Бу этапларның барысында да диннен, Коръән аятьләренең, догаларнын шифасы бик зур. Гомумән диндә, аеруча безнең ислам динендә кайгылы чакта үзеңне тотуның бик матур һәм камил кагыйдәләре бар. Шуларга таянып эш итү югалту кичергән кешенең җан газабын киметсә, мәрхүм белән аралашуның бер юлы да була алыр иде.
Сораулар
Исәнмесез! Авылда яшәгәч, психологларга барып йөреп булмый. Шуңа күрә «Сөембикә» журналында психологка сорау бирергә мөмкинлеген күргәч куанып киттем. Минем проблемам, бәлки, кемгәдер мәзәк хәл генә булып тоелыр, тик миңа моннан бер дә җиңел түгел. Ирем белән 26 ел яшибез. Һәм шул 26 елның 6 елын инде тынычлап яшәп булмый. Ирем эшкә дә бик уңган, намазлар да укый, акыллы да. Һәм ул инвалид та. Инвалидлар түләүсез санаторияләргә баралар бит, шунда ирем бер инвалид хатын белән танышып кайткан. Аның белән телефоннан сөйләшеп, ноутбуктан шигырьләр язышып ятканнар. Мин моны иң беренче 5 ел элек белдем. Бер ел буе белми яшәгәнмен. Төне буе интернетта утырганына көлеп кенә карый идем, шигырьләренең дә кем өчен икәнлеген бик соң аңладым. Дин тоткан, намаз укыган кешенең башка хатын-кыз белән мәхәббәт уйнаганына ышанасы да килмәде. Бик зур тавышлар булды. Мин бик озак аңыма килә алмый йөрдем. Ирем, башка сөйләшмим, араны өзәм, диде. Аңлы-миңле йөргәндә, җиңелрәк булмасмы дип, укырга кердем. Һәм хәзер аның беркайчан да ул хатын белән арасын өзмәгәнен, телефоннан сөйләшеп торганын белдем. Мин укуда чагында, төнге сәгать 4 кә кадәр сөйләшеп ятканнар. Мин аңлыйм, шигырьләр яза торган булгач, ул бик акыллыдыр, телгә остадыр. Мин исә иремне мактый да, назлый да белмимдер. Мин аз сөйләшә торган кеше, алай булдыра алмыйм шул. Тик миңа иремнең башка хатын белән бөтен эч серләрен, шатлык-кайгыларын уртаклашуы бик авыр. Ул аның белән физик яктан бергә булмаган, бу мөмкин дә түгел, шуңа күрә ирем үзенең гамәлләрен гаеп эш итеп күрми дә. Мин аның белән йоклап йөрмим ич, ди. Шуңа күрә тавыш чыгарырга сәбәп тә юк кебек. Тик миңа барыбер бик авыр, миндә депрессия. Аерылып китимме дип тә уйлыйм – балалардан, авыл кешеләреннән оят. Миңа нишләргә икән? Берәр киңәш бирә алмассызмы? Мин иремнән көннән-көн читләшәм. Яшисе бик авыр. (Гүзәл, Татарстан).
Без ипташем менан 32 йыл йашайбез.яшьлай бик яратышып ойланештек.3 балабыз-бер ул,ике кызыбыз бар.Мин ирем,балаларым тип кена йашанем,уземде уйлау тиган тошонса булманы.Ирем,балаларым тип кена тибеп йашане йорагем,арттырмайым.Тик ирем хыянат итте...Намалар кисерганемде язып кына анлата алмайым.Минен осон донья туктаны.Кем кем,минен улеп яраткан ирем мине кемгалер алыштырган???Ул минан гафу утенде,эскелек аркахында булды тине,барыбер син гена минен йорагемда ти.Мин ныкнык кайгырдым,тондарен йоклай алманым,эй уйландым,эй уйландым,мин бер вакыттала уйламагайным шундай халга калырмын тип. Мин уны гафу ита алманым,а гаиламде таркатманым,а узена айттем мин сине богонго кондан яратмайым,тик балалар хакына гына йашайем тип.И шулай итеп ул минен йорагемда йашаузан туктаны.Ул минен осон юк ине,тик балаларымдын атасы.Шулай итеп яшап ятканда-мин юлда бер ир менан таныштым осраклы гына.Ул да гаилале,хатыны,балалары ,ейане бар.Телефон аша сойлашеп йордок,осраштык.Куп вакыт уткас анланык-без беребезне яратабыз!!!Доньяга яны тыугандай булдык икебезда.Был хал хазер 5 йыл дауам ита.Бер беребезга нык ойрандек,озак курешеп булмаса нишларга белмибез.Хазер без 50 не уттек.Икебезда анлайбыз -гаилане таркатып булмай,сон ,бик сон инде.Ул турала уйларга ла куркыта.Мин уны улеп яратам.Ансыз был доньянын яме юк.Тоннарем уны уйлап ута,нык нык сагынам уны !!!Мина бик кыен,узема урын таба алмайым,нама эшларга ла белмаем.Яратам .А узема урын таба алмайым.Яратмаган кеше менан яшауларе бик кыйын икан.А бит касандыр мин уны улеп ярата инем,хыянаты менан яратыуымды юкка сыгарды,а хазер икенсе кешене яратам.Тик унын менан берга булыу момкин тугел,балаларым хакына,минен уларды кайгыртасым килмай,нисек бар шулай калсын тип уйлаштык инде.Икенсе кешене яратам.Нык кыйын.Нык яфаланам.Уны нык сагынам.Йорагем яна.Нишларга? (Асия, Агидель)
ТР кеше хокуклары буенча вәкаләтле вәкил
Россия Федерациясе Пенсия фондының Казан шәһәре Совет районы буенча матбугат чаралары белән элемтәләр урнаштыру бүлеге баш белгече
Кукмара районы Камышлы авылы имам-хатыйбы
Татарстан Республикасының Этил спирты һәм алкогольле продукция җитештерүне, әйләнештә йөртүне, сыйфатын дәүләт тикшерүен тәэмин итү һәм кулланучылар хокукларын яклау буенча дәүләт инспекциясенең Казан бүлеге җитәкчесе.
Врач-кардиолог, терапевт, кандидат медицинских наук
Intertat
Татар-информ
Татмедиа
16+
Сделано в iCC Design Group
www.icc-otk.com
Orgy