Хатын-кызлар өчен татар телендә
бердәнбер әдәби-нәфис журнал
1913 елда чыга башлады
1926–1991 елларда «Азат хатын»
 Notice: Undefined index: title in /var/www/syuyumbike.ru/htdocs/_modules/8.php on line 274
${Title} Айсылу Нәгыймова психолог Сорауларга психология фәннәре кандидаты, доцент Айсылу Нәгыймова җавап бирә.
Бирелгән сорау:
Хөрмәтле Айсылу ханым! Минем абыем 62 яшендә яман чир белән үлеп китте. Моңа 4 ел була инде. Шуннан бирле башымнан: «Миндә дә булмаса ярар иде», – дигән шомлы уйның киткәне юк. Нишләргә икән? Пенсиядәмен, нәрсә белән булса да шөгыльләнергә тырышам, әмма башымнан шул уй китми. (Рауза, Уфа)
Эксперт җавабы:
– Рауза ханым, кызганычка каршы, онкология әле һаман киң таралган авыруларның берсе булып кала. Ләкин шулай да, яман шеш авыруларын дәвалауда соңгы елларда медицина гаять дәрәҗәдә алга китте. Бүген онкологиянең күп төрләре уңышлы дәвалана, яңадан-яңа методикалар куллану, инновацион препаратлар үлем очракларын күпкә киметергә ярдәм итә. Яман шеш авыруын башлангыч чорында белеп алып дәваларга керешү 100% диярлек уңышка китерә. Бөтен проблема да нәкъ менә үз вакытында авыруны күреп алу, дөрес диагноз кую белән бәйле. Шунлыктан, һәркемгә үз сәламәтлегенә җаваплы карарга киңәш итәр идем. Моның берничә гади ысулы бар. 1.​ Вакытында тиешле тикшеренүләрне даими рәвештә үтеп торырга. Әйтик, регуляр рәвештә диспансеризация үтү, тиешле анализларны тапшырып тору. Табиб белән киңәшсәгез сезгэ кирәкле анализлар картасын төзергә булышырлар. 2.​ Үзегездә барлыкка килгән үзгәрешләргә игътибарлы булу (әйтик, тәндә төерләр, шешләр барлыкка килү, организмдагы башка үзгәрешләр) һәм вакытында табиб белән киңәшләшү, кирәк булса тикшеренү узу. 3.​ Сәламәт яшәү рәвешен тормыш кагыйдәсенә әверелдерү, ягъни, дөрес туклану, саф һавада еш булу, мөмкин булганча спорт күнекмәләре ясау, су процедуралары куллану һәм башкалар. 4.​ Психик тотрыклыкка омтылу. Тормышка, кешеләргә карата позитив караш саклау, дуслар, якыннар белән һәрдаим аралашып яшәү, балаларга, якыннарга кулдан килгәнчә ярдәм итеп тору – болар барысы да кешене эмоциональ, рухи яктан ныгытучы чаралар. Гомумән, кешеләргә, якыннарына чын мәгънәсендә кирәклегеңне тою озын гомернең һәм сәламәт тормышның нигезе. Моннан тыш, тагын бер киңәшем бар, беркайчан да киләчәкне начар итеп күзалламагыз, шуны онытмагыз: уй – ул материаль нәрсә. Күзаллау белән без киләчәккә юл салабыз, димәк берникадәр дәрәҗәдә ул киләчәкнең ничек булуы сезнең үзегездән дә тора.
Сораулар
Исәнмесез! Авылда яшәгәч, психологларга барып йөреп булмый. Шуңа күрә «Сөембикә» журналында психологка сорау бирергә мөмкинлеген күргәч куанып киттем. Минем проблемам, бәлки, кемгәдер мәзәк хәл генә булып тоелыр, тик миңа моннан бер дә җиңел түгел. Ирем белән 26 ел яшибез. Һәм шул 26 елның 6 елын инде тынычлап яшәп булмый. Ирем эшкә дә бик уңган, намазлар да укый, акыллы да. Һәм ул инвалид та. Инвалидлар түләүсез санаторияләргә баралар бит, шунда ирем бер инвалид хатын белән танышып кайткан. Аның белән телефоннан сөйләшеп, ноутбуктан шигырьләр язышып ятканнар. Мин моны иң беренче 5 ел элек белдем. Бер ел буе белми яшәгәнмен. Төне буе интернетта утырганына көлеп кенә карый идем, шигырьләренең дә кем өчен икәнлеген бик соң аңладым. Дин тоткан, намаз укыган кешенең башка хатын-кыз белән мәхәббәт уйнаганына ышанасы да килмәде. Бик зур тавышлар булды. Мин бик озак аңыма килә алмый йөрдем. Ирем, башка сөйләшмим, араны өзәм, диде. Аңлы-миңле йөргәндә, җиңелрәк булмасмы дип, укырга кердем. Һәм хәзер аның беркайчан да ул хатын белән арасын өзмәгәнен, телефоннан сөйләшеп торганын белдем. Мин укуда чагында, төнге сәгать 4 кә кадәр сөйләшеп ятканнар. Мин аңлыйм, шигырьләр яза торган булгач, ул бик акыллыдыр, телгә остадыр. Мин исә иремне мактый да, назлый да белмимдер. Мин аз сөйләшә торган кеше, алай булдыра алмыйм шул. Тик миңа иремнең башка хатын белән бөтен эч серләрен, шатлык-кайгыларын уртаклашуы бик авыр. Ул аның белән физик яктан бергә булмаган, бу мөмкин дә түгел, шуңа күрә ирем үзенең гамәлләрен гаеп эш итеп күрми дә. Мин аның белән йоклап йөрмим ич, ди. Шуңа күрә тавыш чыгарырга сәбәп тә юк кебек. Тик миңа барыбер бик авыр, миндә депрессия. Аерылып китимме дип тә уйлыйм – балалардан, авыл кешеләреннән оят. Миңа нишләргә икән? Берәр киңәш бирә алмассызмы? Мин иремнән көннән-көн читләшәм. Яшисе бик авыр. (Гүзәл, Татарстан).
Без иптәшем белән 32 ел яшибез. Яшьли бик яратышып өйләнештек. 3 балабыз – бер улыбыз, ике кызыбыз бар. Мин ирем, балаларым дип кенә яшәдем, үземне уйлау дигән нәрсә булмады. Ирем, балаларым дип кенә тибеп яшәде йөрәгем –арттырмыйм. Тик ирем хыянәт итте... Ниләр кичергәнемне язып кына аңлата алмыйм. Минен өчен дөнья туктады. Кем кем, минем үлеп яраткан ирем мине кемгәдер алыштырган?! Ул миннән гафу үтенде, исереклек аркасында булды диде, барыбер син генә минем йөрәгемдә ди. Мин нык-нык кайгырдым, төннәрен йоклый алмадым, әй уйландым, әй уйландым: мин бервакытта да уйламаган идем шундый хәлгә калырмын дип. Мин аны гафу итә алмадым, ә гаиләмне таркатмадым. Үзенә әйттем мин сине бүгенне көннән яратмыйм, тик балалар хакына гына яшим дидем. Һәм шулай итеп ул минем йөрәгемдә яшәүдән туктады. Ул минем өчен юк иде, тик – балаларымның атасы. Шулай итеп яшәп ятканда мин юлда бер ир белән таныштым. Очраклы гына. Ул да гаиләле, хатыны, балалары бар. Телефон аша сөйләшеп йөрдек, очраштык. Күп вакыт үткәч аңладык – без-беребезне яратабыз! Дөньяга яңа тугандай булдык икебез дә. Бу хәл хәзер 5 ел дәвам итә. Бер-беребезгә нык өйрәндек, озак күрешеп булмаса, нишләргә белмибез... Хәзер без 50не үттек. Икебез дә аңлыйбыз – гаиләне таркатып булмый, соң, бик соң инде. Ул турыда уйларга да куркыта. Мин аны үлеп яратам. Ансыз бу дөньяның яме юк. Төннәрем аны уйлап үтә, нык-нык сагынам аны! Миңа бик кыен, үземә урын таба алмыйм, нәрсә эшләргә дә белмим. Яратмаган кеше белән яшәүләре бик кыен икән. Ә бит кайчандыр мин аны үлеп ярата идем. Хыянәте белән яратуымны юкка чыгарды, ә хәзер менә икенче кешене яратам. Тик аның белән бергә булу мөмкин түгел. Балаларым хакына бара алмыйм бу адымга: минем аларны кайгыртасым килми. Ничек бар, шулай калсын дип уйлаштык инде. Нык кыен... Нык җафаланам. Аны нык сагынам. Йөрәгем яна. Нишләргә? (Асия, Агыйдел, Башкортстан)
Исанмесез! Мине борчыган бер сорау бар, узегезнен фикерегезне эйтсэез бик рэхмэтле былыр идем! Минэ яшь, ел кияудэ. Ирем белэн икебез дэ авыл балалары, Уфада эштэ таныштык, икебез дэ бер олы предприятиеда эшлэп йорибез, быел ипотекага фатир алырга идек, элегэ балабыз юк. Кунелемэ тынычланырга бирмэгэн нэрсэ - ул бик нервалы эш. Университетны бетергэч инженер булып ике ел эшлэдем, аннары, менэ ярты ел инде, шул ук заводта отдел закупокта эшлим. Технолог булып эшлэгэндэ коллектив бик якшы тугел иде, яшьлэр бер-ике ел эшлилэр дэ китэлер, егермедэн биш кеше генэ карталр постоянно эшли иделэр, бер туктаусыз ыгы-зыгы, кычкырыш, тавыш, торле усал кешелэр, "быдло" диеп эйтергэ дэ оялмас идем. Син кешечэ хормэт белэн, э алар синнэн колэлэр хэм кимсетеп арттан сойлилэр. Купме кайтып елый идем. Оптырагач иремнен танышынын хатыны янына отдел закупокка кучтем. Узем очен яна хонэрне ойрэнеп, бик тырышып эшлим. Эмма, монда да нерваларымнан котылмадым. Беренчедэн - хатыннар коллективы, икенчедэн - шул ук завод, бер туктаусыз ыгы-зыгы, кабаландыру, эштэ генэ яшэу, тын да алырга бирмилэр. Бык тырышып ташлаган булып чыктым ахрысысы - начальница узенен ярдэмчесе итеп мине курергэ тели. Эмма мина ул кирэкми, чонки минем уземнен дэ туры минеке булган эшлэрем куп, аларын да олгертеп бумый (безнен отделда бер кем беркайчан бер ни олгерми), тагын узене эшлэрен минэ тыга - "найди то, принеси это, разберись, выясни". Аныузенен начальнигы остэн кыса, бер туктаусыз заданиелар биреп, э ул мине узе астына йомшак урын кебек итеп курэ, чонки мин бер кайчан да "юк" диеп эйткэнм юк, хэр кайчан ярдэмгэ ашыгам, э башкаларга ул эшлэрне кушса мыжый башлыйлар. Ойгэ кайтам да авам, кайтам да авам - бер грамм кочем юк, иремэ дэ, ойгэ дэ. Гел нервада, эйтерсен, "на пороховой бочке сижу". Менэ ике атна отпусктамын. Шундый тынычлык, бер нэрсэ башны кайнатмый, "хэзер эшкэ чакырталар, шалтыратып" дигэн уйдан башка. Ирем белэн дэ шундый икенчемен, тонгэ дэ кочем кала, хэтта ул аптырый минем шундый телэгемэ. Башка эш эзлим дэ, интренет тулы вакансиялар, эмма алар бар да мина алдак кебек. Мондый бертуктаусыз нервалы эштэн сон ботен жирдэ дэ шулай кебек тоела. Ирем дэ туйды. Анын да эше жинел тугел - станок артында. Хэр кон бер торле. Коробкада шикелле утырасын - уртэн карангы, кич кайтасын - карангы. Кыш ни, жэй ни - бар да бер торле. Ирем узенен поселогына кайтасы килэ ди. Анда 10 мен кеше яши, бер-ничэ бэлэкэй предприятиелар да бар, зарплатасы Уфадагы шикелле тегел инде, эмма анада яшэве, фатирлар да арзан. Белмим, нишлэргэ, эллэ нинди куркулык, катып калганмын шикелле. Ойдэн магазинга чыгырга курка башладым, нэрсэ булып бетер. (Рамина, Уфа)
ТР кеше хокуклары буенча вәкаләтле вәкил
Россия Федерациясе Пенсия фондының Казан шәһәре Совет районы буенча матбугат чаралары белән элемтәләр урнаштыру бүлеге баш белгече
Кукмара районы Камышлы авылы имам-хатыйбы
Татарстан Республикасының Этил спирты һәм алкогольле продукция җитештерүне, әйләнештә йөртүне, сыйфатын дәүләт тикшерүен тәэмин итү һәм кулланучылар хокукларын яклау буенча дәүләт инспекциясенең Казан бүлеге җитәкчесе.
Врач-кардиолог, терапевт, кандидат медицинских наук
Intertat
Татар-информ
Татмедиа
16+
Сделано в iCC Design Group
www.icc-otk.com