Ризаэддин ФӘХРЕДДИН турында 10 кызыклы факт – 1:

  • Аңа 1856 елда туып, 1857 елда вафат булган агасы Ризаэддиннең исеме бирелә. Галимнең ата-бабалары Самара губернасының Бөгелмә өязе (хәзерге Әлмәт районы) Кичучат авылының зыялы шәхесләре була.
 
  • Ризаэддин беренче сабакларны әнисе 5-6 яшьлек вакытта әнисе Маһүбә абыстайдан ала, хәреф танырга өйрәнә. Ислам дине нигезләре турындагы башлангыч гыйлемне әтисе бирә.
 
  • Шәкертлек дәверендә дистәләрчә китап күчереп яза. Аларның кайберләрен, кәгазе начар булу, карасы бозылу, мәдрәсәнең дымлылыгыннан бозылулалары сәбәпле, ике, хәтта өч мәртәбә күчерә. Кайбер кирәкмәгән китапларны да күчереп куя. Олыгаеп, иске кадими татар мәдрәсәсенә булган фикере тәнкыйди карашка әйләнгәннән соң, бер китап күчерелмәсенә мондый җөмлә теркәп куя: «Нинди хыяллар берлә язып утырганмын? Мәгънә, ни мәгънә...»
 
  • 1886 елда шәкерт Казанга сәяхәт итеп, замананың олуг тарихчысы, дин галиме Шиһабетдин Мәрҗани белән күрешә. Ни кызганыч, ул аның белән иркенләп аралаша алмый.
 
  • Төркиядә, Болгариядә, Мисырда, Америкада, Европада нәшер ителгән газета-журналларны язылып укый.
 
  • 1887 елның 19 июнендә, Уфада имтихан тапшырып, имам-хатыйплык шәһадәтнамәсе – указ ала. Шул ук елын яшь галимнең гарәп теле грамматикасы буенча беренче китабы чыга. Мәдрәсәдә укыган елларында Казанда янә 4 китабы дөнья күрә. Гомер кояшы баюга таба барган  Шиһабетдин Мәрҗани: «Бу егет өметле. Мәсләгендә дәвам итсә, яхшы хезмәт итәр!» – ди. 
 
  • 20 ел дәвамында укып, кече яшьтәге шәкертләргә белем биреп, ул мәдрәсәдән 1889 елның язында – утыз беренче яшендә генә аерыла.
 
  • 1889-1891 елларда Бөгелмә өязенең (хәзерге Азнакай районы) Илбәк авылында имам һәм мөдәррислек вазыйфасын башкара. Ул бу авылга килгәндә анда мәдрәсә булмаган.  Ризаэддин хәзрәт, үзенә йорт тергезү белән бергә, Илбәктә мәдрәсә дә салдырган.
 
  • Ризаэддин Фәхреддиннең шәкерт вакытында Казанда басылган китапларын типография Диния нәзарәте мөфтие Мөхәммәдъяр Солтановка җибәреп торган. Мөфти, бу китапларны укыгач: «Бу яшь егеттә өмет зур, үзен табып чакырыгыз», – ди.
 
  •  Мөфти аңа казый эшен тәкъдим итә. Бәлки гыйлем эше белән шөгыльләнергә булыр дип,  Ризаэддин ризалаша һәм 1891 елның февраль аеннан гаиләсе белән Уфада яши башлый. Өч ел саен, кабат-кабат сайланып, 1906 елга кадәр казый вазыйфасын башкара.

Гөлнур Хәсәншина әзерләде

Фотода: Ризаэддин Фәхреддин.
«Ризаэтддин Фәхреддин мемораил музее» сәхифәләреннән. Әлмәт районы Кичучат авылы.

Ризаэддин ФӘХРЕДДИН турында 10 кызыклы факт – 2

 

Татар хатын-кызлары өчен кызыклы язмаларны Сөембикә Telegram-каналында укыгыз


Ошый
Поделиться:
Комментарийлар (0)
Cимвол калды:
Хәзер укыйлар
Соңгы комментарийлар
  • 3 июль 2020 - 13:44
    Без имени
    Бик дорес эшлэгэнсез.Э мин хэзер генэ анладым уземнен зур хата ясаганымны.Балалар этисез усмэсеннэр,ирле булыйм дип яшэлде.Кыланмаганы калмады,туздем.Ат кебек эшлэдем,декретныйда да утырмадым.Тик исэнлек кенэ калмады. Эйтэсе килгэн сузем шул,ана соте белэн кермэгэнгэ,тана соте белэн генэ керми дилэр.Булмаган кеше белэн яшь гомерегезне эрэм итмэгез.Унга чык,унганчы чык диядер иде бер таныш эбием.
    Бәхетле булыр өчен гаилә кирәкме?
  • 3 июль 2020 - 14:36
    Без имени
    Иииии,Голназ,минем этиемнен яраткан сүзе иде инде ул ка-ба хэт,эллэ бөтен эбилэрдэ шулай микэн,саф мишэрсэ сүз тезмэлэр белэн сөйли бит эбиен, безнең яктан икэн,мишэрстан ягвннан
    Әбием
  • 6 июль 2020 - 00:01
    Без имени
    Аерылып дорес эшлэгэнгез. Минем язмышым да нэкь шулай булды. 16 елдан сон, ике бала белэн аерылганыма да 15 ел вакыт узган. Укенмим,авырлыкларны жинеп чыгуыма шатланып яшим.Балалар булу - зур бэхет, тормышка тулылык ости. Сезгэ сэламэтлек, унышлар телим.
    Бәхетле булыр өчен гаилә кирәкме?
  • 3 июль 2020 - 14:37
    Без имени
    Язып бетерэ алмадым эле,исэнлек-саулык бирсен Раббым
    Әбием
  • 3 июль 2020 - 14:39
    Без имени
    Бу язма - хикәя дә, тормыштан алынган кыйсса да. Һәм ул матур, әдәби тел белән язылган. укырга рәхәт. Бал белән май ягылган ипи кебек, рәхәтләрнеп укыйсың да, «йотып» та җибәрәсең. Авторга рәхмәт. Гомумән, Зәрия ханымның язмалары грамоталы, әдәби тел белән язылган була.
    ​ Мин сине шундый сагындым!
Бу – безнең уртак тарихыбыз
Журналыбыз архивыннан
«Объективта – әни»
Кешелек хакында фәлсәфи уйланулар, робот София һәм ипи
Балачак – уйнар чак...